Israël en Palestina: werkelijke vrede begint bij consent

In dit artikel:

De auteur stelt dat het conflict tussen Israël, de Palestijnen en de omringende landen niet op 7 oktober 2023 is begonnen. De oorsprong ligt volgens hem in de VN-verdeling van Palestina in 1947 en de stichting van Israël in 1948, zonder instemming van de Palestijnse en Arabische bevolking. De daaropvolgende oorlog leidde tot de vlucht en verdrijving van honderdduizenden Palestijnen, een gebeurtenis die Palestijnen de Nakba noemen. Internationale erkenning van Israël betekende volgens de auteur daarom niet dat de Palestijnse bevolking met de nieuwe politieke werkelijkheid instemde.

Volgens de auteur heeft de internationale gemeenschap te veel nadruk gelegd op een praktisch-territoriale oplossing met twee staten en te weinig op de vraag of beide bevolkingen die regeling als gelijkwaardige partijen konden aanvaarden. Een politieke orde die vanuit macht wordt opgelegd, maakt volgens hem de ene bevolking ondergeschikt aan de andere en kan geen duurzame vrede brengen. Werkelijke vrede vereist instemming en zelfbeschikking van alle betrokken politieke gemeenschappen. Daarbij betekent ‘consent’ meer dan formele toestemming: mensen moeten vrij zijn om ook nee te zeggen en zeggenschap te hebben over hun eigen toekomst.

De auteur verbindt dit politieke probleem aan de manier waarop macht en angst elkaar versterken. De Holocaust heeft het Joodse volk volgens hem een diep gevoel van onveiligheid nagelaten, waardoor veiligheid in Israël een overheersend thema is, zeker rond de verkiezingen. Die historische angst kan het streven naar controle verklaren, maar rechtvaardigt volgens de auteur niet dat de vrijheid en zelfbeschikking van Palestijnen worden beperkt. Hij benadrukt dat de Holocaust niet door Palestijnen of andere Arabieren in de regio is veroorzaakt en dat oorzaak en gevolg niet mogen worden omgedraaid.

Ook de aanslag van Hamas op 7 oktober en de daaropvolgende Israëlische militaire reactie worden in die context geplaatst. De auteur veroordeelt het geweld, maar vindt dat de nadruk op het terrorisme van Hamas niet mag verhullen dat de huidige machtsstructuur zelf voortdurend onveiligheid voortbrengt. Volgens hem heeft Israëls poging om veiligheid met geweld af te dwingen de wonden verdiept en de instabiliteit in de regio vergroot. Hij suggereert bovendien dat ook extremisme mede uit dit langdurige conflict kan voortkomen.

Als alternatief pleit de auteur voor erkenning van de ander als gelijkwaardig mens met een eigen geschiedenis, binnenwereld en recht op bestaan. Politieke oplossingen zouden volgens hem moeten voortkomen uit wederzijdse erkenning, niet uit overheersing. Daarvoor is volgens de auteur eerst veiligheid en verwerking nodig, vooral bij het Joodse volk, dat volgens hem onvoldoende gelegenheid heeft gehad om van historisch geweld te herstellen. Hij eindigt met een oproep tot persoonlijke bewustwording en ‘heling’: wanneer genoeg individuen macht leren loslaten en kwetsbaarheid toelaten, kan volgens hem ook collectief ruimte ontstaan voor een vreedzame politieke verandering.