Israël breidt industriezone bij 'fabriek des doods' uit: "Fabriek ligt alleen stil als wind richting Israël waait"
In dit artikel:
Bij Tulkarem, op de bezette Westelijke Jordaanoever, groeit een aaneengesloten industriegebied rond de omstreden Geshuri‑fabriek, een complex van chemische bedrijven dat pesticiden, meststoffen, lijm en bouwmaterialen produceert. De fabriek, die in de jaren tachtig uit het Israëlische Netanya werd weggeprocedeerd wegens milieuovertredingen, vestigde zich kort daarna in Zone C van de Westbank — een gebied dat feitelijk onder Israëlische controle valt maar waar Israëlische rechtbanken zich deels onmachtig hebben verklaard. Sindsdien signaleren bewoners en medische professionals een sterke toename van gezondheidsproblemen in de directe omgeving: hogere incidentie van huidziekten, astma, longaandoeningen, verschillende kankervormen en meer doodgeboortes en misvormingen.
Arts Radwan Blaibli verwijst naar meerdere studies die aantonen dat ziektecijfers bij bewoners dicht bij de fabriek drie tot vier keer boven het lokale gemiddelde liggen. Bewoners zoals Adib Mohammed Awad hebben persoonlijke tragedie: jarenlang ademhalings- en maagklachten gevolgd door darmkanker, een aandoening die volgens behandelaars verband kan houden met blootstelling aan chemische emissies. Historisch klaagde ook het Israëlische leger over de vervuiling; in de vroege jaren negentig leidde dat tot verplaatsing van een legerkamp in plaats van sluiting van de industrie.
De zorgen nemen toe omdat de Israëlische regering in 2021 goedkeurde dat een nieuw industriegebied wordt aangelegd dat ongeveer vier keer zo groot wordt als het bestaande terrein en zich als een sikkel rond Tulkarem zal uitstrekken. Werkzaamheden zijn al begonnen. Voor Palestijnen betekent dit niet alleen meer vervuiling, maar ook versnelde fragmentatie van de Westelijke Jordaanoever: langere reistijden, extra controles en de vorming van enclaves omringd door gebied onder Israëlische zeggenschap. Critici, zoals Suhail Salman van de Nationale Campagne tegen de Bezetting, betwijfelen dat de komst van bedrijven echte economische voordelen voor Palestijnen zal opleveren; arbeidsvoorwaarden en lonen zouden in de nieuwe zones veel lager zijn dan in Israël zelf en arbeidsrechten minder afgedwongen.
Bewoners vrezen dat uitbreiding en concentratie van vervuilende industrie een bewuste strategie is om leefomstandigheden te verslechteren, ruimte te controleren en het toekomstperspectief voor een samenhangende Palestijnse staat verder te ondermijnen. Internationaal humanitair recht schrijft een bezettende macht verantwoordelijkheden toe voor bescherming van de burgerbevolking en het milieu; tegen die achtergrond roepen de gezondheidsproblemen en ruimtelijke ingrepen in Tulkarem zowel lokale verzet als vragen op over aansprakelijkheid en toezicht.