Islamitische huwelijkse dwang is een taboe bij links
In dit artikel:
Als kind groeide Hulya Aydogan al uit de pas met haar omgeving; op 13‑jarige leeftijd trad ze in 1975 in een islamitisch huwelijk — officieel verloving — met een man van 19. Haar verhaal schetst hoe haar lichaam, kleding en identiteit door de familie van haar man werden bepaald: haar bruidskleding en zelfs haar eerste bh werden door hen aangeschaft, en opmerkingen over haar kleine borsten en de dominantie van haar echtgenoot markeerden het begin van een ongelijk partnerschap. Jaren later, bij het samenstellen van haar leven in Nederland, kreeg ze het etiket “importbruid”, een term die haar experiëntie samenvatte én haar maatschappelijke positie verklaarde: beperkt in taal, afhankelijk en vaak onzichtbaar in de publieke discussie.
Aydogan gebruikte haar persoonlijke geschiedenis als basis voor journalistiek en boeken — onder meer De Importbruid (2008) en De val van Mehmet — en pleit consequent voor meer zichtbaarheid van de problematiek rondom geïmporteerde partners. Ze wijst op structurele kwetsbaarheden: veel van deze vrouwen spreken nauwelijks Nederlands, zijn economisch en juridisch afhankelijk en lopen grote risico’s op fysieke en psychische schade. Daarom eist ze een onafhankelijk onderzoek naar hun (arbeids)omstandigheden en de littekens die deze huwelijken vaak achterlaten.
Onlangs escaleerde een lokale politieke kwestie waarin die roep om aandacht centraal stond. Annelies de Vries, voorzitter van PvdA Wageningen, nodigde Aydogan uit voor een lezing over migratie-ervaringen, feminisme en haar werk. Voorafgaande gesprekken werden gevoerd, maar tijdens de voorbereidingen ontstond er commotie: Tutku Yuksel, raadslid voor GroenLinks met een Turkse en islamitische achtergrond, drong erop aan de bijeenkomst te schrappen. Yuksel stelde dat Aydogans verhaal de hele Turkse cultuur onevenredig zou afbeelden als onderdrukkend en dat het onderwerp gevoelig lag in lokale coalities over migratie, cultuur en religie. Zij kreeg steun van Zennu Haile‑Michael, eigenaar van Keer Communicatie, die eveneens pleit voor het overbruggen van culturele verschillen. De Vries kreeg persoonlijke aanvallen en zag zich genoodzaakt de bijeenkomst af te blazen.
Aydogan beschouwt die afgelasting als symptomatisch: binnen progressieve kringen worden vrouwen die misstanden binnen de islam aankaarten steeds vaker als verraders bestempeld. In plaats van de daders of de onderdrukkende structuren aan te spreken, zou de kritiek vooral gericht zijn op de vrouwen die durven te spreken. Ze hekelt dat politieke gevoeligheden en identiteitspolitiek het debat over vrouwenrechten en emancipatie binnen migratiegemeenschappen verstikken. Ondanks deze tegenstand blijft Aydogan actief: als journalist, schrijfster en als MeesterBurger bij ProDemos inzet ze zich voor burgerbewustzijn en vrije meningsuiting, en ze herhaalt haar oproep tot onafhankelijk onderzoek naar de positie van geïmporteerde partners.