Isamae (15) begon met vapen toen ze in groep 8 zat; op een gegeven moment nam ze 2000 puffs per nacht
In dit artikel:
Een collectief van honderden artsen onder de naam #ArtsenSlaanAlarm is een campagne gestart om de verkoop van vapes aan minderjarigen tegen te gaan, nadat kinderlongarts Noor Rikkers schrijnende voorbeelden en onderzoeken onder ogen kreeg. Rikkers vertelt over de 15‑jarige Isamae, die op 11‑jarige leeftijd met vapen begon en sindsdien slaapproblemen, concentratieverlies en verminderde conditie heeft; ze kocht de apparaten in tabakswinkels en avondzaken en vape'te soms 's nachts duizenden keren per sessie.
Onderzoek toont dat toegang voor jongeren relatief makkelijk is: in een vragenlijst van Vapen #jouwkeuze onder 1.904 Nederlandse jongeren gaf ongeveer 40% van de nicotinegebruikende minderjarigen aan vapes in fysieke winkels te kopen. Inspecties van de NVWA in 2023/24 lieten zien dat bij één op de vier gecontroleerde tabaksverkooppunten ook aan minderjarigen werd verkocht. Winkels als tabaksspeciaalzaken, avondwinkels, tijdschriftenzaken en tankstations liggen vaak dichtbij scholen, wat de artsen extra zorgen baart. Sommige jongeren melden dat winkeliers pas buiten de winkel of om de hoek vragen de verpakking te openen, en soms bewust geen ID controleren.
De artsen wijzen op ernstige gezondheidsrisico's: vapes bevatten vaak meer nicotine dan een heel pak sigaretten en kunnen de hersenontwikkeling verstoren en het risico op depressie, angst en paniekaanvallen vergroten. Volgens het collectief richt de nicotine‑industrie zich op jongeren omdat een verslaafde jongere “een klant voor het leven” is. Preventieve maatregelen die het collectief eist zijn frequente leeftijdscontroles, hoge boetes en effectieve sancties zoals intrekking van vergunningen, plus een vergunningstelsel voor verkooppunten en beperking van locaties nabij scholen. Langetermijndoel is dat kinderen geboren vanaf 2012 nooit legaal nicotineproducten kunnen kopen.
Politiek en branche reageren verdeeld: de KNMG steunt de campagne; de Tweede Kamer stemde in februari 2025 voor een registratieplicht voor verkooppunten, maar verdere invoering stokt volgens Rikkers door sterke lobby van de nicotine‑industrie. NSO Retail, de brancheorganisatie voor tabaks- en gemakswinkels, benadrukt dat verkoop aan minderjarigen verboden is en zegt handhaving te steunen, maar verzet zich tegen een vergunningsplicht. De nieuwe minister van Volksgezondheid heeft zich nog niet uitgesproken.