Is smartphoneverbod op school succesvol? Deze 5 verwachte effecten blijven (voorlopig) uit

In dit artikel:

Een studie van de Universiteit Gent toont dat het Vlaamse smartphoneverbod in secundaire scholen voorlopig minder effecten heeft dan gehoopt. De onderzoekers bevroegen in 20 scholen ongeveer 3.500 leerlingen vóór de invoering van het verbod op 1 september 2025 en daarna opnieuw.

Het smartphonegebruik tijdens de schooluren is volgens de leerlingen wel gedaald, maar hun totale dagelijkse schermtijd niet. Veel jongeren halen de verloren tijd na school in. Ze ervaren hun smartphonegebruik buiten de school bovendien als iets problematischer, met onder meer meer afleiding tijdens het studeren. Ook nam cyberpesten licht toe. De onderzoekers benadrukken dat de schermtijd niet rechtstreeks werd gemeten, maar dat de resultaten overeenkomen met buitenlandse studies.

Van een volledige naleving is evenmin sprake: 62 procent van de leerlingen gebruikt de smartphone soms stiekem op school en bij één op de vijf gebeurt dat dagelijks. Tegelijk is hun motivatie om de regels te volgen afgenomen. Ze vinden het verbod minder zinvol en lijken het eerder uit vrees voor sancties na te leven dan omdat ze het doel ervan onderschrijven.

De verwachte winst voor concentratie blijft uit. Leerlingen rapporteren zelf geen verbetering en voelen zich volgens de studie ook niet meer betrokken bij de les. Mogelijk blijven ze aan hun smartphone denken, al kunnen andere afleidingen, zoals praten met klasgenoten, eveneens een rol spelen.

Ook het sociale contact tijdens de pauzes is niet toegenomen. Leerlingen zeggen niet vaker met elkaar te praten, maar wel vaker samen doelloos te zitten. Volgens de onderzoekers hebben scholen vooral geïnvesteerd in het handhaven van het verbod en te weinig in aantrekkelijke alternatieven voor vrije momenten. Evenmin zijn er aanwijzingen dat het verbod de mentale gezondheid verbetert.

Onderzoekster Marlies Van de Casteele noemt het verbod daarom geen wondermiddel. Ze pleit ervoor leerlingen bij de regels te betrekken, het nut ervan uit te leggen en daarnaast in te zetten op mediawijsheid en bredere maatregelen. Minister Zuhal Demir (N-VA) noemt het verbod toch een overwinning en zegt dat gedragsverandering tijd vraagt. Volgens haar melden leerkrachten wel meer rust in de klas, maar jongeren moeten ook buiten school leren hun smartphonegebruik te begrenzen.