Is het Jerusalem String Quartet nog welkom in het Concertgebouw?

In dit artikel:

Het Jerusalem String Quartet (JSQ) trad eind mei niet in het Concertgebouw, maar als afsluiter van de Jewish Music Concert Series in de Waalse Kerk in Amsterdam. De drieluik-concertreeks verhuisde nadat het Concertgebouw de specifieke programmering had afgewezen; volgens Barry J. Mehler, artistiek leider van de reeks, ging het niet om een principiële boycot, maar om programmatische redenen: het gebouw wilde niet hetzelfde ensemble twee keer binnen één seizoen boeken. Die nuance ging echter verloren op sociale media, waar werd gesuggereerd dat het Concertgebouw Israëlische musici actief uitsloot — een beeld dat leidde tot extra publieke aandacht en uiteindelijk uitverkochte kaarten.

Mehler zegt dat toch sprake is van een stille boycot: sommige reguliere bezoekers kopen uit politieke overwegingen geen kaartjes voor optredens van Israëlische artiesten. Hij merkt dat die terughoudendheid vooral in Nederland en België speelt; internationaal blijft het ensemble wereldwijd goed verkopen.

De zaak viel samen met parlementaire vragen van Kamerlid Mona Keijzer over nieuwe “guiding principles” die het Concertgebouw onlangs heeft gepubliceerd. Die regels benadrukken onder meer artistieke vrijheid en de bereidheid tot controverse, maar bevatten ook uitzonderingen — onder meer over oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid — waardoor critici vrezen dat de richtlijn als instrument kan dienen om bepaalde groepen buiten te sluiten. De richtlijn verscheen pas begin 2026 online en is volgens de auteur onduidelijk geformuleerd, wat argwaan voedt over de intentie en de toetsing ervan.

Journalistieke navraag bij het Concertgebouw, via perschef Jacob van der Vlugt, leidde niet tot heldere antwoorden. De organisatie weigert nadere toelichting te geven op de achtergronden en de praktische toetsing van de principes en houdt bij individuele gevallen de deur dicht met de verklaring dat missie, visie en richtlijnen het kader vormen. Het Concertgebouw ontkent dat het JSQ structureel is geweerd en wijst erop dat het kwartet eerder dit seizoen nog een reeks uitvoeringen heeft gegeven in het Concertgebouw.

De affaire sluit aan bij eerdere spanningen rond Joodse en Israëlische culturele manifestaties in Nederland, zoals de discussie rond een chanoeka-concert met cantor Shai Abramson. Voor artiesten en programmerende instellingen blijft de kernvraag of optredens uit het verleden voldoende garantie bieden voor toekomstige toegankelijkheid — en hoe transparant en toetsbaar beleid moet zijn om vertrouwen te wekken. Voorlopig blijft de toekomstprogrammering van Israëlische of Joods-georiënteerde musici in het Concertgebouw onderwerp van speculatie en publieke kritiek.