Is het de laatste keer dat er zo'n dik pak sneeuw ligt?
In dit artikel:
In Nederland viel recent veel sneeuw, wat op sociale media door sommigen is aangevoerd als bewijs tegen klimaatverandering. Deskundigen wijzen er echter op dat één winterse gebeurtenis niets zegt over het klimaat: weer is variabel, klimaat is het gemiddelde over dertig jaar. Het KNMI en klimaatonderzoek laten duidelijk zien dat sneeuw en strenge vorst juist afnemen in Nederland: rond 1961 was het gemiddelde aantal dagen met een gesloten sneeuwdek in De Bilt nog ongeveer 23 per jaar; nu is dat teruggebracht tot zo'n 3 dagen. Ook winters zonder een flinke vorstperiode kwamen vroeger veel minder vaak voor (ongeveer 1 op de 10 winters) dan nu (ongeveer 1 op de 3).
Toch blijven grillige, koude perioden en hevige sneeuwval mogelijk. Zulke gebeurtenissen ontstaan vaak wanneer de poolwervel — een hoge-atmosferische windcirculatie rond de Noordpool — verstoord raakt, waardoor koude lucht zuidwaarts kan stromen. Het KNMI gebruikte het model “Future Weather” om de recente sneeuwsituatie te simuleren: voor dinsdagochtend 6 januari gaf het model gemiddeld circa 5 cm sneeuw met lokaal meer dan 16 cm, wat goed overeenkwam met waarnemingen. In een klimaat dat 1,5 °C warmer is, zou dezelfde weersituatie volgens het model gemiddeld veel minder sneeuw geven (rond 1,5 cm, plaatselijk tot circa 8 cm).
Er zijn twee belangrijke mechanismen waardoor opwarming paradoxaalerwijs soms tot strengere winters kan leiden: (1) mogelijk vaker of langduriger verstoorde poolwervels, mede beïnvloed door afnemend zee-ijs rond gebieden als Nova Zembla — hoewel wetenschappers hierover nog niet volledig consensus hebben — en (2) een verzwakking of stilvallen van de Atlantische omkeerkring/Golfstroom (AMOC), die warmte naar West-Europa transporteert; vertraging of uitval daarvan zou de winters in Nederland aanzienlijk kouder kunnen maken. Zulke scenario’s zijn geen reden voor optimisme, want ze zouden ernstige klimaateffecten met zich meebrengen (bijv. bevriezende Noordzee).
Kort samengevat: incidentele zware sneeuwval past binnen een opwarmend klimaat, maar de lange-termijn trend in Nederland is duidelijk minder sneeuw en minder aanhoudende kou. Kinderen en schaatsliefhebbers kunnen dus gerust van deze sneeuw genieten — maar het verandert niets aan de algemene afkoelende vooruitgang van winterse omstandigheden als gevolg van wereldwijde opwarming.