Is deze coalitie blind voor het tijdsgewricht?
In dit artikel:
Het Centraal Planbureau heeft de doorrekening van het nieuwe coalitieakkoord bevestigd: de maatregelen verslechteren de positie van lage inkomens en bevoordelen vermogenden. De doorrekening (25 februari 2026) laat zien dat de belasting op vermogen daalt, armoede toeneemt, bijstand en AOW worden gekort en het eigen risico van de zorgverzekering sterker stijgt dan aanvankelijk werd gedacht. Het CPB verwacht bovendien dat bedrijven de nieuwe ‘vrijheidsbijdrage’ deels op werknemers zullen afwentelen. Het Planbureau voor de Leefomgeving voegt daaraan toe dat zowel stikstofnormen als klimaatdoelen niet gehaald worden.
Premier Rob Jetten zei dat er misschien nog wat “puntjes op de i” gezet moeten worden, maar de auteur van het artikel betoogt dat het om meer gaat dan detailcorrecties: de koers van het kabinet miskent volgens hem de maatschappelijke realiteit van toenemende onzekerheid en tegelijkertijd enorme concentratie van vermogen. Terwijl bedrijven als Heineken, ASML, banken, Arcadis en Tata massaontslagen aankondigen, versmalt het kabinet juist de WW: per gewerkt jaar wordt straks nog maar een halve maand WW opgebouwd, waardoor veel mensen snel in de bijstand of hun spaargeld duiken. Dat komt bovenop technologische en geopolitieke risico’s (AI-onzekerheid, oorlogsdreiging).
Tegelijk is er volgens de schrijver geen sprake van financiële schaarste. Bedrijven boeken recordwinsten en gebruiken die vaak voor aandeleninkoop en aandeelhoudersbaten in plaats van productieve investeringen. Honderden miljarden liggen geconcentreerd bij een kleine groep; een simpele vermogensbelasting zou volgens de columnist al voldoende inkomsten geven om veel bezuinigingen terug te draaien. Ook de veronderstelde “onhoudbaarheid” van AOW en zorg wordt betwist: de WW wordt grotendeels uit een premiefonds betaald dat ruim gevuld is; berekeningen die AOW-explosies projecteren gebruiken volgens critici de verkeerde aannames (Paul de Beer rekende uit dat de AOW in 2040 aanzienlijk goedkoper uitpakt dan het kabinet vreest). Zorguitgaven schommelen volgens de schrijver al jaren rond ~10% van het bbp.
Het artikel sluit met de stelling dat er wel degelijk beleidskeuzes mogelijk zijn om sociale zekerheid en zorg te beschermen — het vereist alleen de politieke wil om die te maken.