Is de Straat van Hormuz echt open? En hoe zit het met onze energieprijzen? 5 vragen beantwoord

In dit artikel:

Iran en de Verenigde Staten bereikten afgelopen weekend in Genève een principeakkoord waarin onder meer is afgesproken dat de maritieme blokkade van de Straat van Hormuz wordt opgeheven. In de overeenkomst staat dat de VS de blokkade onmiddellijk na ondertekening beëindigt en binnen maximaal dertig dagen het scheepvaartverkeer volledig moet herstellen; Iran verplicht zich geleidelijk het eigen scheepvaartverkeer naar het niveau van voor het conflict terug te brengen. De Straat van Hormuz is cruciaal: ongeveer 20 procent van de wereldwijde olie- en gasstromen passeert die nauwe doorgang tussen Iran en Oman.

Praktisch is de zeestraat echter nog niet vrij. Rond de Hormuz liggen nog zo'n 580 vastzittende schepen, waaronder ook Belgische vaartuigen. Rederijen, verzekeraars en handelsfirma's wachten niet alleen op politieke garanties, maar vooral op concrete veiligheidszekerheid: de aanwezigheid van zeemijnen vormt momenteel de grootste belemmering. Zolang niet helder is waar mijnen liggen en wie ze zal ruimen, durven veel scheepseigenaren hun vaartuigen niet te laten passeren.

Verschillende landen hebben al aangegeven te kunnen bijdragen aan ontmijningsoperaties. De VS zegt al enkele mijnen onklaar te hebben gemaakt en onder leiding van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk staan maritieme eenheden klaar om op te treden. België stuurde eind mei een mijnenjager vanuit Zeebrugge die via de Middellandse Zee snel inzetbaar is richting Hormuz. Een precieze tijdlijn of concrete startdatum voor een internationale ontmijningsmissie ontbreekt echter nog.

Ook de herstart van olie- en gasproductie verloopt niet direct. Analisten verwachten dat het alsnog enkele maanden kan duren voordat productie en exports terugkeren naar grofweg 70–80 procent van het niveau van voor de oorlog. Olievelden moeten opnieuw opgestart worden, raffinaderijen en logistieke ketens moeten hersteld en opnieuw op elkaar afgestemd worden, en beschadigde installaties vragen herstelwerk. Zelfs nadat schepen weer kunnen varen, kost transport naar afzetmarkten nog weken.

Op de oliemarkten leidde het nieuws tot daling van de prijzen: Brent daalde tijdelijk onder de 80 dollar per vat en WTI zakte naar rond 77 dollar, flinke dalingen ten opzichte van het piekniveau tijdens het conflict. Deskundigen wijzen er echter op dat de prijs nog boven het niveau van vóór de oorlog ligt en dat het enkele maanden kan duren voordat die terugkeert. De brandstofprijs aan de pomp kan eerder reageren, maar ook daar is volledig herstel van het oude prijsniveau geen onmiddellijke verwachting.

Tot slot blijft onduidelijk of en hoe de doorgang in de toekomst betaald wordt. Voorheen was passage gratis; de VS spreekt van een tolvrije doorgang, al zou die toezegging volgens sommige partijen tijdelijk zijn. Iran heeft het over mogelijke “maritieme servicekosten”, wat kan uitgroeien tot een nieuw twistpunt als de situatie normaliseert.