Is breuk tussen Trump en Zelensky nog te lijmen? "Er is hoop, maar het blijft uitstel van executie"

In dit artikel:

De relatie tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky is opnieuw ernstig verslechterd. Aanleiding zijn harde woorden over een vermeende Amerikaanse dieseldeal met Rusland en de aanhoudende Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen.

Volgens Ruslandkenner Jan Balliauw ontstond de escalatie na een telefoongesprek tussen Trump en Vladimir Poetin. Trump zou Russische diesel willen aankopen om de brandstofprijzen in de Verenigde Staten te drukken en politiek voordeel te behalen, onder meer met het oog op de tussentijdse verkiezingen. Voor Poetin betekent dat een diplomatieke overwinning, terwijl Zelensky zich door de deal verraden voelt. Balliauw waarschuwt echter dat openlijke woede van Zelensky Trump alleen maar bozer maakt.

Oekraïne blijft voor zijn oorlogsinspanning sterk afhankelijk van de Verenigde Staten. Washington levert onder meer wapens, militaire inlichtingen en satellietcommunicatie via Starlink. Europa kan die steun voorlopig niet volledig vervangen. Trump kan Oekraïne daarom onder druk zetten door inlichtingen of communicatie te beperken en wapenleveringen op te schorten, bijvoorbeeld om Kiev te dwingen de aanvallen op Russische oliefabrieken te verminderen.

Kiev vermoedt dat Washington deze week al druk heeft uitgeoefend. Volgens Oekraïne werd de militaire Starlink-dienst Starshield tijdelijk vertraagd, waardoor dronepiloten tijdens een operatie de controle over hun toestellen verloren. Ook zou die nacht geen Amerikaanse informatie over een mogelijke Russische aanval op Kyiv zijn gedeeld. Washington en SpaceX hebben de beschuldigingen niet bevestigd en Oekraïne heeft er geen bewijs voor geleverd.

Onderzoeker Karen Van Loon van het Clingendael Instituut ziet de crisis als gevolg van de botsende persoonlijkheden van Trump en Zelensky en van Trumps wisselvallige, op binnenlandse belangen gerichte buitenlandbeleid. De onzekerheid over Amerikaanse steun raakt volgens haar niet alleen de Oekraïense regering, maar ook direct het slagveld en burgers, wanneer communicatie en waarschuwingen voor luchtaanvallen wegvallen.

Beide deskundigen denken niet dat de breuk definitief is. Trumps aandacht voor internationale dossiers komt volgens Van Loon in golven, waardoor de spanningen mogelijk weer afnemen. Balliauw adviseert Oekraïne en Europa om de toon te matigen, de contacten met Washington te herstellen en Trump voorzichtig van koers te laten veranderen. Tegelijk waarschuwt hij dat Europa op langere termijn eigen alternatieven moet ontwikkelen voor Amerikaanse wapens, inlichtingen en communicatietechnologie, zodat de afhankelijkheid structureel kleiner wordt.