Is bouwval Veeningen 42 nog wel een monument?
In dit artikel:
Veeningen 42, een al jaren verloederd pand langs de weg dat sinds 2006 niet bewoond is, staat opnieuw centraal in een discussie tussen erfgoedbescherming en ruimtelijke ontwikkeling. Het rijksmonument is minimaal twaalf jaar een bouwval; drie wanden van het voorhuis staan nog overeind, maar het dak dreigt in te storten na jaren van achterstallig onderhoud, een brand en stormschade. Een rapport van de Monumentenwacht stelt dat herstel van de voorgevel technisch mogelijk maar kostbaar is.
Het gebouw wisselde van eigenaar: in juli 2020 kochten Meta Kroon en Jacqueline Smit (van woonzorg De Berkenhof) het van de Syrische familie Anzarouti met plannen voor een zorglocatie en eventueel een Knarrenhof, maar vergunningproblemen en sterk gestegen bouwkosten maakten realisering onmogelijk. Vorig jaar verkochten Kroon en Smit het complex aan een particuliere koper die anoniem wil blijven. Die nieuwe eigenaar wil een nieuw landhuis met hippische voorzieningen bouwen en heeft daarom bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verzocht het pand van de monumentenlijst te halen omdat restauratie financieel onhaalbaar wordt geacht.
De Rijksdienst vroeg de gemeente De Wolden om een standpunt. Het college onderkent de waarde van de huidige voorgevel en wil stedenbouwkundige uitgangspunten opstellen die de eigenaar moet meenemen in een nieuw ontwerp, maar concludeert in een recente brief dat het afvoeren van de monumentale status, gezien de slechte staat van het pand en het algemeen belang, de beste optie is. Lokale belangenorganisaties spreken zich verdeeld uit: Plaatselijk Belang Veeningen steunt nieuwbouw vanwege de gevaarlijke situatie, terwijl de Oudheidkamer Zuidwolde behoud van de voorgevel prefereert of anders een alternatieve, monumentrespectvolle invulling verlangt.
Het bestemmingsplan laat sinds 2014 al toe dat op het perceel een woning met hippische voorzieningen komt. Kroon houdt haar opties open voor toekomstige projecten, maar de zaak illustreert de spanning tussen erfgoedzorg en praktische haalbaarheid wanneer een ernstig verwaarloosd monument in particulier bezit komt. De kwestie ligt nu bij de Rijksdienst, die moet beslissen over het schrappen van Veeningen 42 van de monumentenlijst.