Irans nieuwe leider Mojtaba Khamenei is hardliner die niets van Westen moet hebben
In dit artikel:
De Iraanse Raad van Experts heeft Mojtaba Khamenei, de 56‑jarige zoon van de vorige opperste leider Ali Khamenei, als nieuwe opperste leider benoemd, ongeveer anderhalve week nadat zijn vader was gedood bij een Amerikaans‑Israëlische luchtaanval. De benoeming door het 88‑koppige orgaan geeft voortzetting van het hardline beleid aan: Mojtaba staat bekend als een fervent tegenstander van het Westen en heeft nauwe banden met de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC).
Hoewel hij nooit een officiële regeringsfunctie bekleedde, was Mojtaba jarenlang een invloedrijk en discreet adviseur van zijn vader. Hij gaf les in theologie in Qom en coördineerde naar verluidt militaire en inlichtingenactiviteiten, werkte nauw samen met de Quds‑eenheid en de paramilitaire Basij. Hij wordt ervan beschuldigd betrokken te zijn geweest bij het neerslaan van grootschalige binnenlandse protesten, waaronder de vrouwenrechtenprotesten van 2022 en de opstanden rond de presidentsverkiezingen van 2009, waarbij zwaar geweld en veel doden vielen.
De opvolging door een zoon veroorzaakt wrijving: critici zien erin een erfopvolging die doet denken aan het sjah‑bewind en die haaks staat op de norm van keuze op basis van religieuze status en bewezen leiderschap. Mojtaba heeft niet de titel ayatollah en was geen lid van de Raad van Experts, wat de vraag oproept hoe breed zijn binnenlandse legitimiteit is en hoe Iraniërs op de stap zullen reageren.
Internationaal vergroot de aanstelling de kans op verdere escalatie. President Trump verklaarde eerder dat hij niet zou accepteren dat de zoon van Khamenei de macht krijgt en zette samen met Israël de nieuwe leider in het vizier. Het verlies van meerdere dierbaren van Mojtaba bij de eerdere bombardementen — onder wie familieleden — en zijn achtergrond in veiligheidsdiensten maken het volgens experts onwaarschijnlijk dat hij snel voor een diplomatieke wending zal kiezen. De stap belooft dus continuïteit van een hardline koers en verhoogt de spanningen in een al uiterst fragiele regio.