Irans kopstuk Ali Larijani schipperde tussen moderniteit en religieus fundamentalisme. Het werd vaak dat laatste
In dit artikel:
Ali Larijani (1958, Najaf) is een van de invloedrijkste figuren binnen het huidige Iraanse establishment — volgens het artikel alleen nog ondergeschikt aan ayatollah en opperleider Mojtaba Khamenei — en Israël zegt hem nu te hebben gedood; Iran heeft dat nog niet bevestigd. Als hoofd van de nationale veiligheidsdiensten bepaalde Larijani zowel binnenlands veiligheidsbeleid als onderdelen van buitenlands beleid, en droeg hij mede de verantwoordelijkheid voor het gewelddadige neerslaan van grootschalige protesten afgelopen december en januari, waarbij duizenden demonstranten door de autoriteiten zouden zijn omgekomen.
Hij komt uit een machtige clericale familie waarvan meerdere broers hoge posities bekleedden, maar Larijani zelf volgde een relatief seculiere koers: studie computerwetenschappen, wiskunde en westerse filosofie in Teheran en een promotie over Kant. Zijn loopbaan verenigt revolutie-era ervaring (begin jaren tachtig bij de Revolutionaire Garde) met civiele functies zoals cultuurminister en hoofd van staatspropaganda, waarna hij in 2005 voor het eerst veiligheidschef werd.
Later bekleedde hij lang het voorzitterschap van het parlement, waarin hij zich soms kritisch opstelde tegenover harde repressie — bijvoorbeeld na de studentprotesten van 2009 — en als onderhandelaar optrad, onder meer bij de totstandkoming van het nucleaire akkoord van 2015. Zijn pragmatische opvattingen over economische en technologische ontwikkeling en het tegengaan van braindrain maakten hem echter verdacht in conservatieve kringen; dat leidde ertoe dat hij in 2021 en 2024 door de machthebbers werd uitgesloten van deelname aan de presidentsverkiezingen.
Vorige zomer, kort na de twaalfdaagse oorlog met Israël, benoemde president Masoud Pezeshkian Larijani opnieuw tot veiligheidschef. In die korte, turbulente periode stapelden crises zich op: eerst de binnenlandse onlusten, daarna een escalatie richting Israël en de VS. Die combinatie van bevoegdheid en zichtbaarheid gaf hem veel meer invloed dan de president, maar maakte hem volgens het artikel ook tot een aantrekkelijk doelwit voor vijandelijke actoren.