Iranoorlog raakt ons in de portemonnee: koopkrachtgroei kan helemaal verdampen

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt dat de oorlog in het Midden-Oosten — de recent opgelaaide spanningen rond Iran — Nederlandse huishoudens financieel raakt doordat energieprijzen flink zijn gestegen. Het planbureau baseert zich op marktniveaus van 30 maart en berekende meerdere scenario’s voor de effecten op inflatie, economische groei, koopkracht en armoede.

De directe schok komt vooral via de hogere olieprijs, zichtbaar aan de pomp, en werkt snel door in de economie doordat bedrijven hun verkoopprijzen verhogen. Daarnaast stijgt de energierekening door een opgaande gasprijs, maar die effect komt met enige vertraging bij consumenten binnen.

In het basisscenario kan de eerder verwachte koopkrachtverbetering voor 2026 (ongeveer +1,4%) geheel verdwijnen als de huidige prijssituatie aanhoudt. Volgens het CPB zou koopkracht in 2027 weer verbeteren doordat lonen normaliter omhooggaan als reactie op hogere inflatie, maar die loonsprong compenseert het verlies in het eerste jaar niet volledig.

Het CPB benadrukt dat de uitkomst zeer onzeker is: de omvang en duur van het conflict, eventuele schade aan energie-infrastructuur en de beschikbaarheid van alternatieve olie- en gasbronnen bepalen de uiteindelijke impact. Daarom analyseerde het planbureau behalve een relatief kortdurig conflict ook twee ernstiger varianten — één met tijdelijk extreem hoge prijzen en één waarin hogere prijzen voor langere tijd blijven bestaan.

Kortom: hogere energieprijzen door het Midden-Oostenconflict duwen de inflatie omhoog en zetten druk op besteedbaar inkomen en armoederisico’s. Hoe groot en langdurig die effecten worden, hangt vooral af van de ontwikkeling van het conflict en de internationale energiemarkten.