Iran krijgt steeds meer grip op Straat van Hormuz, levensader van de wereldeconomie
In dit artikel:
Iran houdt de Straat van Hormuz effectief dicht, ondanks Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen op Iraanse doelen. In zijn eerste schriftelijke verklaring als nieuwe opperste leider riep Mojtaba Khamenei op deze afsluiting te handhaven. De zeestraat is van cruciaal belang voor de wereldolievoorziening; een groot deel van de wereldhandel in ruwe olie passeert hier.
De Iraanse Revolutionaire Garde voert verschillende vormen van maritieme aanvalstechnieken uit. Afgelopen nacht trof een projectiel een Thais containerschip voor de kust van Dubai, waardoor het afbrandde — de Garde zei dat de bemanning orders had genegeerd. Vlak daarvoor gingen in de haven van Basra twee schepen in vlammen op na aanvallen met onderwaterdrones; ook daarvoor nam Iran de verantwoordelijkheid op zich. Sinds het begin van de oorlog zijn minstens veertien schepen getroffen. Iran gebruikt daarnaast de dreiging van mijnen: kleine boten en zelfs sleepboten kunnen snel mijnen uitzetten, en het opsporen en verwijderen daarvan is lastig en tijdrovend.
Tegelijkertijd laat Teheran schepen van bondgenoten door en verscheept het land aanzienlijke hoeveelheden olie richting China — tankers met in totaal circa 11,7 miljoen vaten zijn vanuit de Perzische Golf vertrokken, volgens trackers. Maritieme analisten zien stipte doorvaarten naar China, kennelijk met Iraanse goedkeuring. Daardoor kan Iran de wereldmarkten nerveus houden en de olieprijzen hoog drukken, ook wanneer landen hun strategische voorraden aanspreken. Energie-experts wijzen erop dat doelbewuste schade aan infrastructuur (raffinaderijen, opslag en putten) een structureel effect heeft: reparatie kost tijd, zodat export niet meteen weer op het oude niveau komt zodra de zeestraat vrij is.
De VS en Israël zeggen harde klappen uit te delen aan Iran, maar vermijden grootschalige aanvallen op het Iraanse olieapparaat. Israël bombardeerde recent twee raffinaderijen en twee opslagtanks nabij Teheran, maar werd volgens berichten door de Amerikanen teruggefloten. Er is gespeculeerd over een aanval op of bezetting van Kharg-eiland — een belangrijk Iraans olie-eiland — maar waarnemers achten bezetting onwaarschijnlijk en een directe aanval problematisch omdat die een eventuele naoorlogse herstart van de Iraanse olie-export ernstig zou bemoeilijken.
De G7 overweegt escortes door marineschepen; de Amerikaanse energieminister zei dat de VS eind maart tankers zou gaan begeleiden, maar moest een eerdere claim over een geslaagde escort terugtrekken. De Iraanse minister Ghalibaf reageerde spottend: "Misschien op de PlayStation." Concluderend: Iran combineert directe aanvallen en het gebruik van asymmetrische middelen om de Hormuz-route politiek en praktisch onbetrouwbaar te maken, met significante gevolgen voor de wereldolieprijzen en de lange-termijn exportcapaciteit uit de Golf.