Iran en Oman bereiken deal: opening Straat van Hormuz lijkt aanstaande

In dit artikel:

Iran en Oman hebben volgens het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken afspraken gemaakt over de doorgang van schepen door de Straat van Hormuz. Andere landen zouden niet bij het akkoord betrokken zijn. De praktische uitwerking is echter nog onduidelijk en verschillende berichten spreken elkaar tegen.

Volgens The New York Times zouden schepen die de Perzische Golf binnenvaren een route langs de Iraanse kust volgen, terwijl uitgaande vaartuigen langs Oman varen. Daarvoor zouden betalingen kunnen worden gevraagd voor onder meer beveiliging en milieumaatregelen. Reuters meldde eerder dat het om vrijwillige bijdragen zou gaan, maar in een gebied met zeemijnen en recente onderscheppingen kan weigering in de praktijk gevolgen hebben voor de veiligheid.

Andere bronnen, aangehaald door Axios, stellen juist dat de regeling zestig dagen duurt en geen tol of andere verplichte heffingen bevat. Binnen een maand zouden mijnen worden verwijderd. Daarna moet een permanente overeenkomst worden opgesteld. Iran zou volgens die lezing voorlopig geen kosten mogen rekenen.

De Verenigde Staten willen terugkeer naar de situatie van vóór de oorlog, toen schepen vrij en kosteloos door de zeestraat konden varen. Het internationaal zeerecht verbiedt tol voor het gebruik van natuurlijke zeestraten, maar staat wel vergoedingen toe voor concrete diensten. Dat maakt de juridische status van eventuele ‘servicekosten’ onderwerp van discussie. De Straat van Hormuz verschilt bovendien van kunstmatige waterwegen zoals het Suezkanaal en het Panamakanaal, waar betaling voor aanleg en beheer gebruikelijk is.

Een akkoord zou de Iraanse invloed op de cruciale zeeroute bevestigen. Washington heeft de doorgang nodig, omdat Iraanse aanvallen het scheepvaartverkeer grotendeels hebben stilgelegd en wereldwijd de prijzen van brandstof, kunstmest en andere goederen hebben opgedreven. President Donald Trump heeft de regeling als een eerste stap omschreven; Iran ontkent gesprekken met de Verenigde Staten en zegt dat heropening uitblijft zolang Amerikaanse ‘schendingen’ voortduren.

Ook elders blijft de scheepvaart kwetsbaar. De Jemenitische Houthi’s, die met Iran verbonden zijn, zijn opnieuw schepen gaan aanvallen bij Bab al-Mandab aan de zuidkant van de Rode Zee. Daarnaast raakten twee vaartuigen beschadigd door een droneaanval in de Egyptische haven Damietta. Als ook die verbindingen worden bedreigd, kunnen belangrijke routes voor olie en andere goederen verder worden beperkt.