Iran balanceert op rand van oorlog terwijl angst onder bevolking groeit
In dit artikel:
De spanning tussen Iran en zijn buurlanden loopt op nu Amerikaanse militaire druk toeneemt en leiders elkaar openlijk waarschuwen. De Islamitische Revolutionaire Garde zegt dat de Iraanse strijdkrachten volledig voorbereid zijn en dat er concrete plannen klaarliggen om op vijandige acties — vooral van de VS — te reageren. Tegelijkertijd blijft Teheran formeel zeggen open te staan voor verdere nucleaire gesprekken, mits die plaatsvinden op basis van wederzijds respect.
De Amerikaanse president heeft aangegeven dat de termijn voor een nucleair akkoord afloopt en kondigde een versterking van de Amerikaanse vloot en een snelle, krachtige respons aan indien nodig. Open-source analyses en satellietbeelden tonen inderdaad een duidelijke toename van Amerikaanse activiteiten: extra gevechtsvliegtuigen naar Jordanië, meer vluchten richting bases in Jordanië, Qatar en Diego Garcia, een vliegdekschip met Strike Group in de Arabische Zee en mogelijk een tweede vliegdekschip onderweg. Ook zijn transporten van raketverdedigingssystemen, speciale reddingseenheden en inlichtingenmiddelen waargenomen.
Binnen Iran heerst volgens een ooggetuige in Teheran een gespannen dagelijkse realiteit: op straat lijkt veel nog normaal, maar veiligheidstroepen zijn sterk zichtbaar en de bevolking leeft in rouw en angst; men volgt de berichtgeving over een mogelijke aanval nauwgezet en praat er veel over. Er zijn ook uitingen van intern verzet: van daken en ramen klinken geregeld leuzen tegen het regime, zegt de inwoner.
Washington overlegt intensief met regionale bondgenoten zoals Israël en Saoedi-Arabië. Volgens berichten hebben Israëlische functionarissen inlichtingen gedeeld over mogelijke doelen, terwijl Saoedi-Arabië een rol zou spelen in het doorgeven van berichten tussen Washington en Teheran om escalatie te beperken. Golfstaten willen naar verluidt niet dat hun luchtruim gebruikt wordt als lanceerplatform voor aanvallen.
Analisten schetsen verschillende scenario’s als de VS besluit tot militaire actie: gerichte luchtaanvallen op nucleaire sites, raketbases en infrastructuur zijn waarschijnlijk eerste stappen, maar eerdere interventies tonen dat militaire successen geen garantie zijn voor politieke stabiliteit. Een aanval kan leiden tot druk op Iran om zijn beleid te veranderen, maar ook juist tot interne chaos, machtsverschuivingen of langdurige onrust — risico’s die ook buurlanden ernstig zorgen baren.
Vrijwel zeker wordt een Iraanse reactie verwacht, mogelijk via raket- of drone-aanvallen op Amerikaanse bases of regionale infrastructuur, en door verstoringen in de Straat van Hormuz — een vitale olietransportroute waarvan zelfs beperkte verstoringen wereldwijde economische gevolgen kunnen hebben. Ondanks dat diplomatie formeel nog niet van tafel is, waarschuwen diplomaten dat een incident of misrekening snel kan escaleren en langdurige instabiliteit in het Midden-Oosten kan veroorzaken.