Irak raakt steeds sneller de oorlog ingezogen
In dit artikel:
Sinds eind februari escaleert het geweld in Irak snel: Amerikaanse troepen, pro-Iraanse milities en zelfs Iran zelf vallen verspreide doelen in het land aan. De confrontaties begonnen op 28 februari, gelijktijdig met een offensief van Israël en de VS tegen Iran, en sindsdien zijn er talrijke bombardementen, raket- en droneaanvallen geweest van noord tot zuid.
Belangrijke incidenten: een raketaanval — vermoedelijk door Amerikaanse wapens — trof een basis van Kata'ib Hezbollah ten zuiden van Bagdad en kostte zeker twee levens; Iran viel begin maart een Koerdische groepering in Noord-Irak aan en ook het Amerikaanse consulaat in Erbil werd beschoten; in het zuiden werden twee olietankers geraakt door een Iraanse onderwaterdrone en draaide geweld rond wooncomplexen van werknemers van Amerikaanse oliemaatschappijen in Basra. In Bagdad zelf vielen meerdere doelen, onder meer met een directe treffer op een helipad van de Amerikaanse ambassade, waarna alle Amerikanen werden opgeroepen het land te verlaten. Ook Franse en Italiaanse posten kregen rake klappen; na de dood van een Franse militair werden Nederlandse militairen uit Erbil teruggetrokken.
De Iraakse regering in Bagdad staat onder enorme druk om enerzijds de relaties met Washington te bewaren en anderzijds de banden met Iran niet te verbrijzelen. Premier Mohammed Shia al-Sudani zit in een gespannen spagaat, zeker nadat hij publiekelijk de nieuwe Iraanse opperste leider feliciteerde — een stap die bij de VS tot onvrede leidde. Economisch maakt Irak het extra moeilijk: schade aan olietankers en infrastructuur snijdt het land van zijn belangrijkste inkomstenbron af, wat de regering verder verlamt.
Volgens Lahib Higel van International Crisis Group zijn de pro-Iraanse milities in Irak in een existentieel keerpunt: ze gaan ver om Teheran te steunen en tegelijk hun eigen positie te beschermen. De VS hebben hun aanpak verscherpt en richten zich nu ook op militieleiders. De deels overlap van etnische, religieuze en politieke groepen maakt dat escalatie de Amerikaanse positie kan ondermijnen en de bevolking tegen hen kan keren — een uitkomst die Iran mogelijk in de kaart speelt.