Iraanse oefening in Straat van Hormuz voedt vrees voor escalatie
In dit artikel:
Iran start dit weekend een schietoefening met echte munitie in de Straat van Hormuz, de smalle zeestrip tussen Iran en Oman die cruciaal is voor de wereldoliehandel. Teheran waarschuwde schepen dat de oefeningen zondag en maandag plaatsvinden en gaf coördinaten waarbij delen van het schietgebied kunnen overlappen met de officiële tweerichtingsvaartstrook. Dagelijks passeren zo'n honderd commerciële schepen die ongeveer een vijfde van de wereldwijd verhandelde olie vervoeren; verstoring kan snel invloed hebben op de olieprijs. De smalste doorgang is slechts 33 kilometer breed.
De Verenigde Staten reageerden scherp: Centcom waarschuwde dat onprofessioneel gedrag in het drukke vaargebied het risico op incidenten en snelle escalatie vergroot. Met name laag overvliegende straaljagers of snelle Iraanse patrouilleboten in de buurt van Amerikaanse schepen zouden niet worden geaccepteerd. Het vliegdekschip USS Abraham Lincoln ligt inmiddels in de Arabische Zee, relatief dicht bij Hormuz, en de VS heeft recent extra marineschepen en gevechtsvliegtuigen naar de regio gestuurd. Tegelijk meldt Amerikaanse media dat er plannen en scenario’s bestaan voor een mogelijke aanval op Iran op korte termijn, gericht op onder meer militaire en nucleaire installaties en leiders van de Revolutionaire Garde.
De aankondiging valt in een zeer gespannen periode: vandaag werden op meerdere plekken in Iran explosies gehoord waarvan de oorzaak onduidelijk is, en de Israëlische druk en binnenlandse protesten (waarbij volgens berichten duizenden demonstranten zijn gedood) hebben de relaties met de VS verder verscherpt. Iran zegt geen oorlog te willen maar benadrukt volledige paraatheid; vicepresident Mohammad Reza Aref en legerwoordvoerders stellen dat elke aanval direct zal worden beantwoord.
Analisten zien de oefening als onderdeel van Teherans strategie van afschrikking. Sayed Ghoneim, voormalig generaal en voorzitter van een veiligheidsinstituut in Abu Dhabi, zei dat Iran "op de rand van de afgrond" opereert en met gecontroleerde demonstraties van kracht probeert invloed uit te oefenen zonder Washington een helder juridisch of moreel excuus te geven voor een grote vergelding. Iran zoekt daarnaast diplomatieke steun in de regio — recente contacten met Saoedi-Arabië, plus bemoeienis van Qatar, Turkije en Egypte — en voert ook bredere maritieme manoeuvres uit samen met Rusland en China, wat volgens waarnemers een geopolitiek signaal is richting Amerikaanse maritieme dominantie.