Iraanse bevolking snakt naar vrijheden: 'Buik vol van het islamitische regime'
In dit artikel:
Al bijna drie weken houden massale protesten Iran in de greep, nadat demonstraties eind december begonnen. Mensenrechtenorganisaties en denktanks melden dat oproerpolitie en veiligheidsdiensten met dodelijk geweld tekeergaan, maar ondanks de repressie blijven Iraniërs de straat opgaan. De directe aanleiding en belangrijkste oorzaken: economische malaise, wijdverbreide frustratie over de rol van het regime in regionale conflicten en een diepgewortelde wens naar meer persoonlijke vrijheden — vooral voor vrouwen.
Journalisten en familie in het land zijn moeilijk te bereiken doordat de overheid het internet grotendeels heeft afgesloten. Mohammad, een Iraniër die naar buurland Armenië is gevlucht om te kunnen blijven werken en communiceren, zegt dat de bevolking “mensen genoeg heeft” van het islamitische bestuur en van de door Iran gesteunde milities in de regio. De internetblokkade zorgt er bovendien voor dat veel binnenlandbeelden pas via vluchtelingen en buitenlandse accounts naar buiten komen, wat bij familieleden in ballingschap extra angst en onzekerheid oproept.
Iraans-Nederlandse getuigen en deskundigen: Negin Nafissi, die zelf deelnam aan de protesten van 2009, ervaart beperkte, voorzichtige contacten met vrienden en familie vanwege afluistering en desinformatie. Hoogleraar Asghar Seyed-Gohrab benadrukt dat een groot deel van de bevolking al lange tijd sekulierere voorkeuren heeft of niet-religieus is, maar dat religieuze leiders nog steeds de politiek domineren. Er is veel woede over staatsgeld dat volgens demonstranten werd besteed aan groepen als Hamas en Hezbollah, terwijl binnenlandse leefomstandigheden achteruitgingen.
Sommige demonstranten roepen om een terugkeer van Reza Pahlavi, de in het buitenland wonende voormalige kroonprins; of dat tot een monarchie moet leiden, zeggen voorstanders dat via een verkiezing moet worden beslist. Denktanks als het Critical Threats Project en het Institute for the Study of War, evenals Amnesty International, constateren dat het regime de protesten hard wil onderdrukken om een afschrikwekkend effect te bereiken. Hoewel het aantal demonstraties volgens analyses recent is afgenomen, menen betrokkenen en waarnemers dat de beweging niet eenvoudig weg te stoppen is: de opgekropte onvrede en het massale karakter van de opstand zouden een omslagpunt hebben bereikt.
De situatie blijft onzeker en gevaarlijk voor betogers in Iran, terwijl de wereldwijde aandacht en steun vanuit de diaspora de protesten extra zichtbaarheid geven.