Iraans parlement stemt voor staken inspecties van VN-atoomwaakhond, topman reageert bits: "Meewerken is geen gunst maar verplichting"
In dit artikel:
De Iraanse nucleaire installaties zijn bij Israëlische en Amerikaanse aanvallen “aanzienlijk beschadigd”, verklaarde het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Ondanks berichten van Amerikaanse media als CNN en The New York Times, die op basis van Pentagon-analyses stelden dat het nucleaire programma slechts enkele maanden vertraging opliep, houden zowel de Amerikaanse president Donald Trump als minister van Defensie Pete Hegseth vol dat het programma tientallen jaren is teruggeworpen en de sites, waaronder Fordow, Natanz en Isfahan, effectief zijn vernietigd. Hegseth noemt het Pentagon-rapport onbetrouwbaar en benadrukt dat al het bewijsmateriaal onder een berg puin ligt. De Amerikaanse gezant voor het Midden-Oosten, Steve Witkoff, noemt de mediaberichten “absurd” en verwacht dat Iran het atoomprogramma bijna niet kan voortzetten.
Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) benadrukt dat de Iraanse samenwerking onder het Non-proliferatieverdrag een wettelijke verplichting is, ook nu het Iraanse parlement stemde voor een opschorting van de samenwerking, een besluit dat nog door de hoogste nationale veiligheidsraad moet worden goedgekeurd. De directeur-generaal Rafael Grossi sprak over “waarschijnlijk aanzienlijke schade” aan nucleaire faciliteiten, maar benadrukte dat het zicht op materiaal verloren is sinds het begin van de vijandelijkheden en dat inspecties pas na het staakt-het-vuren hervat kunnen worden.
De twaalfdaagse oorlog tussen Israël en Iran, die op 13 juni begon, eindigde volgens Trump met een gefaseerd staakt-het-vuren op dinsdag, dat hij “het officiële einde van de Twaalfdaagse Oorlog” noemde. Hij vergeleek de Amerikaanse bombardementen op Iraans nucleair terrein met de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki in 1945, die de Tweede Wereldoorlog beëindigden. Trump voorziet geen herstart van het Iraanse nucleaire programma, maar waarschuwt dat een nieuwe Amerikaanse aanval mogelijk is als Iran opnieuw uranium gaat verrijken.
Tijdens het conflict vielen in Iran minstens 627 doden en bijna 5.000 gewonden, vooral in Teheran, al noemt mensenrechtenorganisatie HRANA zelfs meer dan duizend slachtoffers. Daarnaast zijn ongeveer 700 mensen gearresteerd die worden verdacht van samenwerking met Israël, inclusief het gebruik van drones en het filmen van militaire doelen.
In de Golf is het aantal olietankers dat wacht om te worden geladen met ruwe olie sterk afgenomen, wat duidt op terughoudendheid van reders vanwege veiligheidsoverwegingen, vooral in de Straat van Hormuz. Ook de Verenigde Arabische Emiraten, die hun solidariteit met Qatar uitspraken na een Iraanse raketaanval op een Amerikaanse basis nabij Doha, roepen op tot diplomatie en stabiliteit.
Israëls geheime dienst Mossad kondigde aan actief te blijven in Iran, met internationale samenwerking waaronder met de Amerikaanse CIA. Volgens Israëlische bronnen zijn “onrealistische” doelen bereikt, waardoor het land “veiliger en sterker” is geworden. Tegelijkertijd blijft de situatie in Gaza zorgwekkend, met tientallen doden en gewonden als gevolg van Israëlische militaire acties.
Internationale reacties variëren; Rusland noemt het nog te vroeg om conclusies te trekken over de schade in Iran, Frankrijk voert een eigen onderzoek uit en Iran veroordeelt felicitaties van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte aan Trump over de bombardementen als “beschamend en onverantwoord”. Rutte prees juist de Amerikaanse tussenkomst als “buitengewoon” en gedurfd.
Al met al blijft de situatie gespannen, met aanhoudende inlichtingenoperaties, diplomatieke gesprekken over een mogelijk vredesakkoord met een beperkt nucleair programma, en een fragile vrede die voorlopig stand lijkt te houden tussen Israël en Iran.