Iraans kopstuk Ali Larijani koos uiteindelijk voor fundamentalisme

In dit artikel:

De Iraanse veiligheidsraad bevestigde dinsdag dat Ali Larijani is omgekomen bij gerichte aanvallen. Israëlische minister Israel Katz zegt dat Israël achter de daad zit. Larijani stond de afgelopen jaren aan de top van het Iraanse veiligheidsapparaat en werd gezien als een van de machtigste figuren onder de geestelijke elite, direct onder opperleider Mojtaba Khamenei.

Larijani (geboren 1958 in Najaf) stamde uit een invloedrijke clericale familie, maar koos zelf een relatief seculiere weg: hij studeerde informatica, wiskunde en westerse filosofie in Teheran en promoveerde op werk over Immanuel Kant. Zijn carrière combineerde militaire, culturele en politieke functies: in de vroege jaren tachtig diende hij bij de Revolutionaire Garde tijdens de Iran-Irak-oorlog, later werd hij cultuurminister en hoofd van staatspropaganda. Tussen 2005 en 2007 trad hij al eens op als veiligheidschef; daarna was hij lang voorzitter van het parlement.

Als parlementair leider speelde Larijani ook een rol in de internationale diplomatie, onder meer bij de nucleaire overeenkomst van 2015. Binnenlands balanceerde hij tussen kritiek op hard repressief optreden — hij sprak zich in 2009 tegen het neerslaan van studentenprotesten uit — en later medeverantwoordelijkheid voor het gewelddadig onderdrukken van massale demonstraties afgelopen december en januari, waarbij volgens berichten duizenden mensen omkwamen. Die mix van pragmatisme en macht maakte hem zowel invloedrijk als een doelwit; vorig jaar zomer benoemde president Masoud Pezeshkian hem opnieuw tot veiligheidschef, een post die hem meer invloed gaf dan de president zelf.

Zijn dood valt binnen de escalerende schaduwoorlog tussen Iran en Israël en kan grote gevolgen hebben voor Iraans binnenlands beleid en de al gespannen relaties in de regio.