Invloedrijke Duitse filosoof en socioloog Jürgen Habermas (96) overleden

In dit artikel:

De Duitse filosoof en socioloog Jürgen Habermas is op 96‑jarige leeftijd overleden in Starnberg, zo maakte zijn uitgever bekend. Habermas behoorde tot de sleutelfiguren van het naoorlogse Duitsland en was internationaal een van de meest invloedrijke denkers van zijn generatie. Zijn geschriften en publieke optredens bepaalden decennialang het debat over democratie, media en maatschappelijke discussie.

Met zijn vroege studie over de structuurverandering van het publieke domein (1962) signaleerde hij al de risico’s voor ruimte waar concurrerende meningen vrij kunnen botsen, juist in tijden van nieuwe massamedia. Zijn tweeledig theoretisch kapitaal—met name De theorie van het communicatieve handelen (1981)—legde de basis voor ideeën over ‘communicatieve rationaliteit’: een ideaal van machtsvrije communicatie waarin de kracht van argumenten zwaarder weegt dan status of dwang. Dat gedachtegoed beïnvloedde onderzoek naar deliberatieve democratie en mediastudies wereldwijd.

Hoewel Habermas als jongeman in de Hitlerjugend zat, keerde hij zich latere leven krachtig tegen het naziverleden en benadrukte hij het belang van blijvende herinnering aan de Holocaust voor de Duitse identiteit. Zijn nalatenschap blijft voelbaar in filosofie, politiek en publieke cultuur.