Investeringen van EU-rechters leiden tot zorgen over belangen­conflicten

In dit artikel:

Onderzoek van Investigate Europe laat zien dat meerdere rechters en advocaten-generaal van het Hof van Justitie van de EU financiële belangen hebben in bedrijven en sectoren waarover zij soms moeten oordelen. In Luxemburg, waar het hof zetelt en bindende uitspraken doet voor bijna 450 miljoen Europeanen, blijkt volgens het onderzoek dat meer dan 40 procent van de huidige leden belangen heeft opgegeven, onder meer in aandelen van Amazon, grote oliebedrijven, farmaceuten, vliegtuigbouwers en financiële instellingen.

De kern van de kritiek is niet alleen dat zulke bezittingen bestaan, maar dat er nauwelijks externe controle is op mogelijke belangenconflicten bij de toewijzing van zaken. Het hof vertrouwt vooral op zelfmelding door rechters en geeft geen openbare motivering vrij. Transparantie-experts noemen dat achterhaald en te gesloten voor een instelling van dit gewicht.

Het onderzoek noemt meerdere concrete voorbeelden. Zo had advocaat-generaal Juliane Kokott belangen in farmaceuten en gaf zij advies in zaken die de geneesmiddelensector raakten. Ook Belgische rechter Geert de Baere zat mee in een panel over BNP Paribas terwijl hij een relatie had met de bank via rekeningen en een beheerde portefeuille. Volgens het hof waren die situaties formeel niet in strijd met de regels, maar deskundigen waarschuwen dat zelfs de schijn van partijdigheid het vertrouwen in de rechtspraak kan ondermijnen.

Daarnaast wijst het onderzoek op bredere structurele risico’s: rechters worden voor hernieuwbare termijnen van zes jaar benoemd door hun eigen lidstaat, vaak na een nationale politieke carrière, wat volgens critici extra gevoelig maakt voor loyaliteiten en druk. De Europese Ombudsman gaat de geheimhouding rond de belangenverklaringen onderzoeken, terwijl het hof zelf vasthoudt aan vertrouwelijkheid om de onafhankelijkheid van rechters te beschermen.