Investeren in defensie hoeft niet ten koste van de samenleving

In dit artikel:

Tien jaar geleden illustreerde het gebrek aan materieel bij de krijgsmacht — militairen die oefeningen zonder echte munitie moesten doen — hoe verwaarloosd defensie was. Sindsdien is het Nederlandse defensiebudget al meer dan verdubbeld om de NAVO-norm van twee procent te benaderen. Gezien de huidige dreigingen (Russische agressie, afhankelijkheid van de VS, klimaatverandering, migratie en cyberaanvallen) vindt de auteur extra investeringen in veiligheid terecht, bij voorkeur via Europese samenwerking om duplicatie te voorkomen (bijvoorbeeld: Duitsland bouwt onderzeeërs, Nederland hoeft dat niet zelf te doen).

Tegelijk is er kritiek op het voornemen van het komende kabinet om 19 miljard euro extra in defensie te pompen zonder heldere bestedingsplannen of zekerheid dat die middelen überhaupt snel en efficiënt kunnen worden uitgegeven. Specialisten, waaronder econoom Martin Visser, wijzen op structurele knelpunten: personeelstekorten, onderuitputting van begrotingen en gebrek aan onderhouds- en reparatiecapaciteit. Daardoor bestaat het risico dat dure materieel niet effectief inzetbaar wordt of dat er onnodig wordt gekocht van wat buurlanden al produceren.

De auteur waarschuwt ook voor de sociale consequenties: de voorgestelde extra uitgaven lijken gepaard te gaan met bezuinigingen op sociale zekerheid, waardoor vooral lagere en middeninkomens geraakt worden en het draagvlak voor defensie afneemt. Een alternatief dat wordt voorgesteld is zorgvuldiger begrotingsbeleid: niet alles direct toewijzen, beter gebruikmaken van jaarlijkse meevallers (vorig jaar ca. 8 miljard) en transparant kiezen welke prioriteiten zwaar wegen. Conclusie: investeren in defensie is nodig, maar niet per se 19 miljard en zeker niet ten koste van sociale voorzieningen; slimme, Europese en capaciteitsbewuste keuzes zijn wenselijk.