Internetblokkades komen wereldwijd vaker voor, meestal heel lokaal en kort
In dit artikel:
Iran herstelt langzaam de internettoegang na een van de grootste afsluitingen uit zijn geschiedenis, een maatregel die wereldwijd het zicht op de gewelddadige gebeurtenissen tijdens grootschalige protesten verduisterde. UNESCO waarschuwde onlangs voor een stijging van internetblokkades en baseert die conclusie op data van Access Now, dat in 2024 in totaal 296 verstoringen registreerde; daarvan waren 57 ingrijpende regionale of nationale afsluitingen.
Universitair hoofddocent Mariëlle Wijermars (Universiteit Maastricht) en politicoloog Kris Ruijgrok (Universiteit Utrecht) noemen meerdere drijfveren achter zulke afsluitingen: regeringen willen protesten de kop indrukken, desinformatie rond verkiezingen terugdringen, of in conflictsituaties de communicatie controleren — soms ook om te laten zien dat er wordt opgetreden. In India, waar bijna de helft van de meldingen plaatsvindt, zijn de afsluitingen meestal lokaal en van korte duur; bestuurders gebruiken ze vaak om snel escalatie te voorkomen, zonder nader achteraftoezicht op de noodzakelijkheid ervan.
Beide experts maken zich zorgen over de opmars van tijdelijke blokkades: die worden steeds vaker ingezet, terwijl in VN-verband is afgesproken dat toegang tot internet niet zomaar beperkt mag worden. Ruijgrok wijst erop dat Access Now alle verstoringen meetelt, waardoor korte lokale sluitingen even zwaar lijken als langdurige nationale black-outs zoals in Iran. De maatschappelijke en economische gevolgen van afsluitingen zijn groot en maken zulke maatregelen zelden proportioneel, aldus Wijermars.
Verder waarschuwen de onderzoekers voor misbruik: het bestrijden van desinformatie fungeert regelmatig als rechtvaardiging om oppositie de mond te snoeren of staatspropaganda te verspreiden. Hoewel grootschalige afsluitingen in Europa onwaarschijnlijk worden geacht, benadrukken zij het belang van debat over risicovolle platforms en regulering. Als voorbeeld noemen ze veranderingen bij X na de overname door Elon Musk, en geopolitieke spanningen rond hoe platforms politieke beïnvloeding kunnen faciliteren.
Voor landen als Nederland, die zich inzetten voor internetvrijheid en mensenrechten, is investeren in het behoud van een open internet volgens Wijermars essentieel om democratie en online rechten wereldwijd te beschermen.