Internet op zwart: in Moskou zijn het stratenplan en de mp3-speler weer helemaal terug

In dit artikel:

In Moskou ervaren inwoners al sinds het begin van de oorlog in Oekraïne steeds vaker digitale verstoringen: berichtenapps als WhatsApp en Telegram werken traag of zijn geblokkeerd, gps‑ontvangst wordt verstoord en sinds begin deze maand valt het mobiele internet dagenlang uit. De autoriteiten zeggen dat deze ingrepen nodig zijn voor de veiligheid, onder andere om Oekraïense droneaanvallen te bemoeilijken en militaire locaties te beschermen.

De praktische gevolgen zijn groot. Navigatie via telefoon faalt regelmatig, wat hardlopers en fietsers verwart en taxichauffeurs dwingt te vertrouwen op bekende routes of papieren kaarten. Een Moskouse taxichauffeur vertelt dat routeplanning onmogelijk wordt wanneer het signaal wegvalt. Omdat streamen en online betalen onbetrouwbaar zijn, stijgt de vraag naar analoge alternatieven: een keten van boekwinkels meldt een toename van 48% in de verkoop van papieren wegenkaarten, en mp3‑spelers zijn weer in trek. Ook een nieuwe wet vanaf 1 maart die zogeheten 'propaganda van drugsgebruik' aan banden legt, heeft geleid tot het blokkeren van veel hedendaagse popmuziek online.

De maatregelen wekken onder met name jongeren verontwaardiging; op de officiële pagina van Roskomnadzor (de internetwaakhond) overheersen negatieve reacties en gevoelens dat digitale vrijheden worden uitgehold. Voor sommigen went het: men belt of sms’t weer en gebruikt betaalkaarten, aldus een 29‑jarige Moskounter. Anderen vrezen een verdere aanscherping, met het oog op plannen voor een ‘witte lijst’ van toegestane sites en de mogelijkheid van een totale internetblack‑out vergelijkbaar met regimes als Iran of China.

Samengevat: wat als tijdelijke veiligheidsmaatregelen wordt gepresenteerd, zorgt in Moskou voor een omslag naar offline oplossingen en vergroot de angst voor structurele censuur en volledige digitale afsluiting.