Internationale Holocaustherdenking: 'Herdenken gaat niet alleen over het verleden'

In dit artikel:

In een nieuwe aflevering van Roots (NOS Stories) praten acteurs Samya Ghilane en Sem Ben Yakar over hun Joodse familiegeschiedenissen en de invloed daarvan op hun leven en identiteit. Ghilane vertelt dat haar grootmoeder als kind op verschillende plekken ondergedoken zat en uiteindelijk in Rotterdam terechtkwam, terwijl de rest van het gezin werd verraden en naar Auschwitz gedeporteerd. Alleen Ghilanes overgrootmoeder overleefde de kampen en marcheerde tijdens de dodenmars terug, maar bij de hereniging herkende het kind haar moeder niet meer — een pijnlijke realiteit die de vreugde van terugvinden overschaduwde. Omdat haar oma nauwelijks over de oorlog sprak, groeide Ghilane grotendeels zonder levende herinneringen aan het Joodse deel van haar familie op.

Tegenwoordig hebben Joodse tradities een plek in haar leven: door haar Joodse echtgenoot viert ze sjabbat en houdt ze vrijdagavond de deur open voor gasten, en ze is zich meer gaan verdiepen in het belang van gezamenlijke herdenkingen. Volgens haar bieden die momenten niet alleen stilstaand verdriet, maar ook verbondenheid en een brug naar actuele kwesties elders in de wereld.

Ben Yakar is van jongs af aan nieuwsgierig naar de Holocaust en weet dat aan zijn kant van de familie ook onderduikers zaten; de moeder van zijn oma was de enige overlevende van haar hele gezin. Zijn familie herdenkt 4 mei gezamenlijk, waarbij ze symbolen uit de oorlog bewaren — onder meer de Jodenster en briefjes die tijdens deportaties werden weggegooid. Ben Yakar benadrukt dat Joods-zijn naast tragedie ook veel moois omvat: liefde, saamhorigheid en culturele rijkdom die vaak onderbelicht blijven wanneer het publieke beeld direct naar Auschwitz of recente geweldsincidenten gaat.

Beide gesprekken leggen de wisselwerking bloot tussen traumatische erfenissen, persoonlijke herinnering en de keuze om tradities en herdenken actief vorm te geven.