Inspectie waarschuwt: pfas in pesticiden is groeiend gevaar voor drinkwater

In dit artikel:

Pfas-houdende pesticiden vormen volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een steeds groter risico voor het Nederlandse drinkwater. De stoffen breken nauwelijks af en kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. Vooral trifluorazijnzuur (TFA), dat ontstaat bij de afbraak van sommige pesticiden, baart zorgen.

De ILT schat dat jaarlijks ongeveer 21.000 kilo TFA via pesticiden in het Nederlandse water terechtkomt. Dat is veel meer dan de circa 2.000 kilo pfas die de industrie jaarlijks uitstoot. Het gebruik van pfas-houdende pesticiden nam toe van 250.000 kilo in 2022 tot 465.000 kilo in 2024. De middelen worden onder meer ingezet in de aardappelteelt tegen schimmelziekten en verspreiden zich via water en lucht.

Een deel van de TFA komt in oppervlaktewater en grondwaterlagen terecht die voor drinkwater worden gebruikt. Als er niets verandert, kunnen de concentraties in diep grondwater volgens de inspectie binnen twintig jaar boven de advieswaarden van het RIVM uitkomen. Zuivering zou dan zeer kostbaar worden. De ILT pleit daarom voor strengere toelatingseisen en een sterke beperking van pfas in pesticiden.

Pfas is een verzamelnaam voor duizenden zeer moeilijk afbreekbare chemicaliën. Ze kunnen zich ophopen in de voedselketen, het immuunsysteem aantasten en bij langdurige blootstelling gezondheidsrisico’s opleveren. Het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) waarschuwde dit jaar bovendien dat TFA mogelijk schadelijk is voor ongeboren kinderen en de voortplanting.

Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen (Ctgb) onderzoekt al een mogelijk verbod op pfas-houdende bestrijdingsmiddelen en verwacht in april volgend jaar een oordeel. Onderzoek van Wageningen Universiteit naar alternatieven laat zien dat vervanging per gewas en werkzame stof moet worden bekeken. Voor onkruid- en plaagbestrijding lijken mogelijkheden te bestaan, maar voor schimmelbestrijding in onder meer aardappelen en suikerbieten zijn nog niet altijd betrouwbare alternatieven beschikbaar.