Inspectie: 'flitsaanvallen' rond Ajax-Maccabi overrompelden politie, rol NCTV zorgde voor verwarring

In dit artikel:

In november 2024 werd de Amsterdamse politie geconfronteerd met onverwacht, snel en mobiel geweld rond de Europa League-wedstrijd Ajax – Maccabi Tel Aviv en de herdenking van de Kristallnacht. Een onderzoek van de Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV) toont aan dat het geweld vooral bestond uit ‘flitsaanvallen’ door kleine, gecoördineerde groepen relschoppers die zich via scooters, taxi’s en fietsen snel verplaatsten en doelbewust Joodse personen aanvielen. Deze tactiek lag buiten het traditionele handhavingsmodel, waardoor de politie ondanks inzet van 1200 agenten, ME, drones en uitgebreide voorbereidingen geen volledige controle kon krijgen.

De Inspectie benadrukt dat het optreden van politie en NCTV binnen hun mandaten en beschikbare informatie goed was, maar dat bestuurlijke verwachtingen over het signaleren en duiden van bredere spanningen – zoals antisemitisme en sociale onrust – verwarring veroorzaakten. Burgemeester Femke Halsema en de Amsterdamse driehoek hadden gehoopt dat de NCTV, naast terrorisme-inschattingen, ook lokale spanningen zou analyseren, terwijl deze taak officieel bij lokale autoriteiten ligt. De NCTV’s beoordeling richtte zich uitsluitend op terreurdreigingen rondom de Kristallnachtherdenking en concludeerde dat er geen concrete dreiging was.

Sociale media en platforms als Telegram speelden een cruciale rol in het creëren en verspreiden van oproepen tot geweld, wat het challenges voor politie vergrootte om dreiging en oproer juridisch en operationeel scherp te onderscheiden. Het rapport wijst op de noodzaak van nieuwe aanpakken: realtime sociale media-analyse, het volgen van versleutelde berichten en flexibele, snel reagerende eenheden om dergelijke snelle, verspreide incidenten beter aan te pakken.

Daarnaast beveelt de Inspectie aan dat de NCTV duidelijker communiceert over haar rol en verantwoordelijkheden, om toekomstige misverstanden met lokale bestuurders te voorkomen. Het rapport waarschuwt dat ordehandhaving steeds complexer wordt in een tijd van wereldwijde spanningen en digitale mobilisatie, en benadrukt dat ook terughoudendheid van politici nodig is om publieke onrust niet te vergroten.

De bevindingen vormen een kritische reflectie zonder het spreken van falen; ze onderstrepen een spanningsveld tussen bestuurlijke verwachtingen, verantwoordelijkheidsverdeling en operationele mogelijkheden in een veranderend veiligheidslandschap. De gemeente Amsterdam laat een aparte analyse uitvoeren naar het bestuurlijke besluitvormingsproces en de rol van Halsema tijdens de onrust, waarvan de resultaten binnenkort verschijnen.