Inlichtingendienst hield 65 jaar geleden Surinamers in Nederland in de gaten
In dit artikel:
Tussen 1959 en 1962 hield de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorganger van de AIVD, Surinamers die in Nederland leefden systematisch in de gaten. Dat blijkt uit stukken die op Openbaarheidsdag zijn vrijgegeven in het Nationaal Archief; de stukken mochten openbaar omdat de wettelijke termijn van vijftig jaar is verstreken. Het toezicht richtte zich vooral op politiek actieve Surinamers die zich uitspraken tegen racisme en kolonialisme en op schrijvers en publicisten.
In het dossier over “Surinaams extremisme in Nederland” komen namen voor als Eddy Bruma (oprichter van Wie Eegie Sanie en later minister in Suriname), de recent overleden oud-president Ronald Venetiaan (betrokken bij een studentenvereniging in Leiden), en Hugo Olijfvelt, initiatiefnemer van het Surinaams-Amsterdamse blad Sranang Krioro — dat de BVD beschouwde als fel anti-westers. Ook Otto Huiswoud, voorzitter van een van de oudste Surinaamse verenigingen in Nederland, staat vermeld. Veel informatie was gebaseerd op verslagen van besloten bijeenkomsten die bronnen aan de dienst doorspeelden. Het dossier werd op 10 oktober 1975 overgedragen aan het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken.
De vrijgegeven stukken bevatten ook notulen van de onderhandelingen over de Surinaamse onafhankelijkheid in 1975, gevoerd in het Catshuis en in Paramaribo, met deelneming van onder anderen premier Den Uyl, minister Pronk, Surinaams premier Arron en Bruma. Deze gesprekken tonen hoe Nederland en Suriname botsten over de toekomstige financieel-economische relatie, met name over ontwikkelingssamenwerking.
Verder is er een 1960-tekst van dichter Corly Verlooghen (Rudy Bedacht) opgenomen waarin hij Jan Pieterszoon Coen scherp bekritiseert als exemplarisch voor het koloniale geweld. In juli 1975 spande een groep inheemse Surinamers, de zogenaamde Indiaanse Raad, een civiele zaak aan tegen Den Uyl en koningin Juliana wegens koloniale uitbuiting; die procedure werd uiteindelijk afgewezen, deels omdat de eisers niet als vertegenwoordigers werden erkend en omdat de vordering juridisch niet haalbaar werd bevonden.