Inkomens sneller gestegen dan maandlasten: 'Niet nodig te blijven hangen in crisis-modus'

In dit artikel:

Nederlandse huishoudens zijn sinds 2017 beter bestand tegen financiële tegenslagen doordat hun inkomens sneller zijn gestegen dan de vaste lasten, zoals huur, energie en zorg. Uit een analyse van ABN Amro, gebaseerd op geanonimiseerde gegevens van 340.000 bankrekeningen, blijkt dat huishoudens gemiddeld meer financiële ruimte overhouden dan acht jaar geleden, ondanks de hoge inflatie en energiecrisis veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne. Hoofdeconoom Sandra Phlippen wijst erop dat deze gunstige ontwikkeling tegen het heersende gevoel van financiële druk ingaat, wat deels te verklaren is door het ‘sticker-effect’: mensen zien vooral de hogere prijzen in winkels, terwijl inkomensstijgingen minder opvallend zijn.

De overheid speelde een cruciale rol tijdens de energiecrisis van 2022 met onder meer energietoeslagen, een energieprijsplafond en verhoging van het minimumloon, waardoor vooral uitkeringsgerechtigden en lage inkomens hun koopkracht konden behouden. Zo bleef de stijging van vaste lasten vrijwel beperkt ondanks een inflatiepiek van 10 procent. Dit heeft geholpen om te voorkomen dat de crisis vooral de armste groepen financieel zwaar zou treffen. Toch blijft de financiële situatie van sommige uitkeringsgerechtigden zorgwekkend, zeker voor de 10 procent met de hoogste vaste lasten, die maandelijks minder dan 515 euro overhouden voor overige uitgaven.

Uitkeringsgerechtigden besteden gemiddeld 53 procent van hun inkomen aan vaste lasten, gepensioneerden 47 procent en mensen met een salaris 41 procent. Volgens het Nibud is 60 procent het maximumpercentage vaste lasten voor financiële weerbaarheid; een kwart van de uitkeringsgerechtigden zit daar boven. Hoewel de algemene situatie zich heeft verbeterd, leven nog steeds veel gezinnen in kwetsbare financiële omstandigheden. Phlippen benadrukt dat de overheid heeft laten zien effectief te kunnen ingrijpen bij plotselinge crises, maar dat het ondersteunen van kwetsbare groepen blijft noodzakelijk.