ING vraagt klant uitleg over wat hij koopt in de supermarkt: 'Verplichting vanuit de overheid'

In dit artikel:

Ruud kreeg van zijn bank, ING, een brief met vragen over gewone uitgaven: in elf maanden zou hij 4.337 euro bij Albert Heijn hebben besteed en in tien maanden 2.530 euro naar energiebedrijf HVC Energie BV hebben overgemaakt. De bank vroeg hem om verklaringen en facturen en zelfs zijn meest recente belastingaangifte als hij geen bonnetjes kon overleggen. Zijn verhaal kwam naar buiten in het tv-programma Radar; Ruud uitte daarin zijn verbazing en vroeg zich af wat de bank met zijn gegevens doet.

ING verklaarde dat de vragen voortkomen uit een “verplichting vanuit de overheid”. Nederlandse banken controleren volgens Radar al zeker vijftien jaar transacties van klanten om witwassen en terrorismefinanciering te bestrijden. Niet alleen duidelijk criminele betalingen, maar ook zogenoemde “ongebruikelijke” transacties worden automatisch geselecteerd en kunnen aanleiding zijn voor navraag. Banken mogen dergelijke transacties – zonder dat de klant het weet – melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU) van het ministerie van Justitie en Veiligheid; de FIU beslist of informatie doorgaat naar opsporingsdiensten.

Voormalig toezichthouder Simon Lelieveld uit felle kritiek: banken melden te vaak ‘ongebruikelijke’ in plaats van daadwerkelijk verdachte transacties, waardoor onschuldige burgers onterecht onder verdenking komen te staan en hun privacy wordt aangetast. De zaak maakt de discussie over de grens tussen noodzakelijk toezicht en privacy opnieuw actueel: normale uitgaven zoals boodschappen of energierekeningen kunnen klanten onverwacht in een controlemachine terecht laten komen, met verzoeken om uitgebreide bewijsstukken.