IND komt tot inkeer: Afghaanse vrouwen mogen toch in Nederland blijven
In dit artikel:
Vier Afghaanse vrouwen die de Nederlandse overheid aanvankelijk wilde terugsturen naar Afghanistan, hebben de afgelopen dagen alsnog een verblijfsvergunning gekregen. Daarmee vervallen lopende procedures en eventuele zaken bij de Raad van State. Eerder had minstens één van hen al in 2024 een verblijfsvergunning ontvangen, schreef Trouw.
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zegt dat een combinatie van individuele omstandigheden leidde tot het herzien van de beslissingen. Een recent ministerie-van-Buitenlandse-Zakenrapport, dat de verslechterde positie van vrouwen onder het Talibanbewind tussen 2023 en 2025 beschrijft, heeft volgens de IND aan die herbeoordeling bijgedragen. Minister David van Weel (VVD) wil niet inhoudelijk ingaan op deze wijziging, maar laat weten dat het Nederlandse landenbeleid voor Afghanistan wordt herzien.
De ommekeer is opmerkelijk omdat het kabinet en de IND vorig jaar sterk verdedigden dat sommige Afghaanse vrouwen konden worden teruggestuurd. Van Weel erkende toen wel dat de situatie voor vrouwen “zeer moeilijk” is, maar stelde dat niet elke beperking automatisch neerkomt op vervolging die tot asiel leidt; hij noemde ter vergelijking landen als Saudi-Arabië. Ter context: het Amerikaanse Georgetown Instituut plaatst Afghanistan onderaan de ranglijst (181 van 181) voor veiligheid en vrijheid van vrouwen; Saudi-Arabië staat veel hoger.
De kwestie zou binnen twee weken bij de hoogste bestuursrechter aan de orde komen: of alle Afghaanse vrouwen vanwege hun sekse en herkomst aanspraak kunnen maken op erkenning als vluchteling. Lagere rechters en sommige rechtsgeleerden pleiten daarvoor en verwijzen naar een 2024-arrest van het Europees Hof van Justitie, dat stelt dat de systematische discriminatie van vrouwen in Afghanistan in de praktijk neerkomt op vervolging. Minister en IND interpreteren dat vonnis anders en houden vast aan de mogelijkheid van uitzonderingen, met mogelijke afwijzingen als gevolg.
Voor de vier betrokken vrouwen is de uitkomst positief, maar de uitspraak verandert nog niets aan de positie van andere Afghaanse vrouwen. Bovendien leven teruggestuurde Afghanen in buurlanden als Iran en Pakistan onder zware omstandigheden: werk is schaars en voedselhulp neemt af. De zaak zet de discussie over de lijnen van het asielbeleid voor Afghanistan scherp op de agenda.