Incompetentie of een verborgen agenda? Hoe IT-problemen de Europese Ontbossingswet de das omdeden

In dit artikel:

De EU-ontbossingswet, bedoeld om te voorkomen dat producten als koffie, cacao, soja, palmolie, rubber, hout en rundvlees uit ontboste gebieden de Europese markt op komen, is opnieuw uitgesteld. Volgens de Europese Commissie komt dat door problemen met het digitale systeem TRACES, maar uit interne brieven en documenten die Follow the Money inzag, blijkt dat Brussel al jaren wist dat dat systeem niet berekend was op de enorme hoeveelheid data.

De wet werd in 2023 met grote meerderheid aangenomen en moest eind 2024 van kracht worden. Bedrijven hadden daarop al fors geïnvesteerd in controle van hun toeleveringsketens. Toch schoof de Commissie de invoering uiteindelijk door naar eind 2026. In de praktijk gaat het om een ingewikkelde keten van GPS-gegevens, kadasterchecks, certificaten en invoer in het EU-systeem, iets wat vooral voor handelshuizen, havens en importeurs veel extra werk en kosten betekent.

De kritiek is dat de Commissie waarschuwingen van bedrijven, lobbyorganisaties en Europarlementariërs jarenlang negeerde, waaronder oproepen om TRACES te testen op piekbelasting. Intern zou zelfs zijn gewaarschuwd voor een mogelijke “volledige ineenstorting” van de IT-dienstverlening, terwijl Brussel publiekelijk bleef volhouden dat het systeem “robuust” was. Dat voedt het vermoeden dat het IT-verhaal ook een politiek handig excuus kan zijn geweest, zeker omdat handelspartners als de VS, Indonesië en enkele EU-landen de wet fel bekritiseerden en om uitzonderingen vroegen.

Voor bedrijven in de Antwerpse haven is vooral de onzekerheid schadelijk: zij moeten investeren in naleving, maar weten nog altijd niet precies hoe de regels straks worden gehandhaafd. Milieuorganisaties en parlementsleden vrezen intussen dat het uitstel de geloofwaardigheid van de EU schaadt en het vertrouwen in de Commissie verder ondermijnt.