In woontorens The Martin en The Starling in het Bajeskwartier is - verheugend - het onderscheid tussen sociale huur en koop niet vast te stellen
In dit artikel:
Het Central District in het Bajeskwartier, het herontwikkelde terrein van de Bijlmerbajes/penitentiaire inrichting Overamstel in Amsterdam, is nagenoeg voltooid met de woontorens The Martin en The Starling. De vogelachtige namen contrasteren bewust met de overblijfselen van het gevangenisverleden: stukjes muur staan als archeologische relicten op het terrein en gevelplaten van de oude inrichting zijn hergebruikt als bestrating. Een resterende toren van de gevangenis krijgt een nieuwe functie als huisvesting voor creatieve ondernemers.
Acht jaar geleden ontwierp OMA het stedenbouwkundig plan en verdeelde het gebied in verschillende ‘districts’: het Learning District (waaronder het Spinoza Lyceum), het Design District, het woongerichte Central District en het Amstel District met duurdere koopwoningen. De verbindende factor is veel groen: beplanting op daken en balkons, verhoogde tuinen en waterpartijen moeten de strakke vormen verzachten en het gesloten terrein met de stad verbinden.
De nieuwbouwtorens zijn hoogwaardig afgewerkt en ontworpen met aandacht voor gebruiksgemak: brede, diepe balkons, luifels tegen valwinden en commerciële plinten met winkels en zorgvoorzieningen. OMA en Arons en Gelauff ontwierpen respectievelijk The Martin en The Starling; eerder voltooide Kempe Thill de toren De Vrijheid, die vorig jaar genomineerd werd voor de Amsterdamse Architectuur Prijs. Architectonisch zijn de gebouwen zakelijk en functioneel—aluminium- en glasframes, beton en staal—maar met verfijnde details in de afwerking.
De aantrekkingskracht van de projecten zit vooral in het interieur: het atrium van The Martin is met mos bekleed, The Starling heeft een opvallende fuchsiakleurige wenteltrap omringd door houten zitjes en een gedeeld dakterras op de vierde verdieping. De appartementen variëren van circa 45 tot 150 m² en profiteren van royale balkons. Een urbanistisch gelukje is de ‘knik’ in de Dijkmeerlaan—ontstaan door een vergissing bij uitvoering—die een klein plein creëerde en bewoners een interessanter uitzicht biedt op het park bij de Weespertrekvaart.
Kleine elementen van de gevangenisgeschiedenis blijven zichtbaar en functioneel aanwezig, zoals hergebruikte celdeuren als balustrade, en er zijn verbindingen gemaakt naar de omliggende stad, onder meer via een ontworpen tunnel onder het spoorviaduct bij de Spaklerweg. Het resultaat is een hoogstedelijk, internationaal aandoend woonhart dat zowel de herinnering aan het verleden draagt als nieuwe woon- en voorzieningenfuncties toevoegt aan Amsterdam.