In 'Toy Story 5' gaan de poppen de strijd aan met de enge tablet Lilypad

In dit artikel:

Orthopedagoges Louise Berkhout en Froukje Hajer stelden recent in deze krant dat gemeenten moeten kiezen hoe openbare ruimte kinderen ruimte geeft om te wonen, bewegen en vooral te spelen: onderzoek van Jantje Beton zou aantonen dat zo’n 400.000 Nederlandse kinderen bijna nooit buiten spelen vanwege het ontbreken van veilige speelplekken. Die maatschappelijke zorg vormt het achtergronddecor van de nieuwe Pixar-film Toy Story 5, die na dertig jaar en vijf films opnieuw de vraag stelt wat spelen voor kinderen betekent.

Regisseurs Andrew Stanton en McKenna Harris plaatsen de klassieke speelgoedhelden — Woody, Buzz en Jessie — tegenover een moderne wereld van verslavende schermen. In dit deel is Bonnie het laatste kind dat nog met poppen speelt, maar haar verlegenheid en de keuze van haar ouders om haar een tablet te geven zetten haar op het pad van cyberpesten en digitale manipulatie. De antagonist Lilypad lijkt op een sluwe AI, en de poppen bundelen hun krachten om kinderen opnieuw te verleiden tot analoog spel.

De film kiest bewust partij tegen overmatig schermgebruik, maar loopt tegen een aantal tegenstrijdigheden aan: Pixar is intussen onderdeel van Disney en Toy Story is uitgegroeid tot een breed commercialiserend merk, waardoor de boodschap van terug naar écht spelen enigszins wringt met de merchandising eromheen. Ook vallen sommige futuristische gadgets in de film — van wifi-zindelijkheidsrobotjes tot drone-achtige upgrades — eerder eng dan inventief.

Artistiek zijn de sterkste momenten juist de eerbetonen aan analoog spelen. Scènes waarin kinderen helemaal opgaan in hun verbeelding en beeldstromen afwisselen met 2D- en aquarelachtige technieken, raken dieper dan de peperdure 3D-effecten. Een zeer ontroerende scène waarin Bonnie haar poppen verloochent en Jessie daar emotieloos op reageert, toont de film op z’n best: klein, vertederend en pijnlijk tegelijk.

Kortom: Toy Story 5 wil kinderen het plezier van spelen teruggeven en neemt duidelijk stelling tegen schermcultuur, maar worstelt met zijn eigen plek binnen een entertainmentindustrie die ook profijt heeft bij technologische vernieuwing en productverkoop. De film is daarom zowel pleidooi als contradictie — en herinnert aan het bredere, urgente vraagstuk dat in Nederland speelt over veilige, toegankelijke speelruimte voor kinderen.