In 'Sovereign Son' legt Cindy Jansen mannelijke kwetsbaarheid niet langs de vrouwelijke meetlat

In dit artikel:

In 2021 wordt Stanley Powton dood aangetroffen in een geïmproviseerde tent in natuurgebied De Bretten in Amsterdam-West. De dakloze Engelsman leefde daar jarenlang teruggetrokken van de samenleving en bleef na zijn dood meer dan zes maanden onopgemerkt. Zijn zoon Marcus van Belkum, die zijn vader nauwelijks kende, hoort vlak voor de begrafenis dat hij is overleden.

Documentairemaker Cindy Jansen volgt Marcus vanaf begin 2022 tot en met 2025 in *Sovereign Son*. De dertigjarige probeert te achterhalen wie zijn vader was en wat diens afwezigheid over zijn eigen identiteit zegt. Schrijver Joris van Casteren, betrokken bij Eenzame Uitvaarten, ontdekte dat Marcus al jaren naar zijn vader zocht.

Jansen observeert Marcus zonder hem een vaste interpretatie van mannelijke kwetsbaarheid op te leggen. Ze stelt weinig vragen, luistert vooral en maakt zichtbaar hoe de documentaire tot stand komt. Marcus filmt zichzelf geregeld en probeert al doende het juiste beeld van zijn leven en zijn vader te vinden. Aangrijpend is zijn terugkeer naar de voormalige woonplek van Stanley, waar hij diens spullen bekijkt en daarin herkenning zoekt. Zo ontdekt hij een nagelvijltje en een koffiemok die volgens hem bij zijn eigen smaak passen.

Ook het gesprek met zijn moeder laat zien hoe ingewikkeld zijn afkomst is. Zij vertelt dat Stanleys houding tijdens haar zwangerschap en na Marcus’ geboorte onverantwoordelijk en afstandelijk was. Marcus reageert gespannen zodra zij zijn vader bekritiseert. Ondanks diens afwezigheid en de pijn die hij veroorzaakte, blijft Marcus hem in het eerste deel van de film verdedigen. Zijn beeld van Stanley is deels gebaseerd op fantasie en idealisering.

Die verlangens worden verbeeld in zichtbaar kunstmatige AI-beelden: Marcus drinkt met zijn vader, woont in een villa en heeft een gelukkig gezin. De gebrekkige beelden benadrukken hoe hij een toekomst en familie probeert te construeren die hij nooit heeft gehad. Tegelijk blijft hij zoeken naar houvast. In de loop van de drie jaar verandert hij meerdere keren van houding en uiterlijk, zonder een stabiel zelfbeeld te vinden.

Tegen het einde presenteert Marcus zich in een maatpak als iemand die controle heeft. Hij verbreekt zijn relatie, richt een green screen in en neemt een vlog op met door ChatGPT geschreven teksten over een onbetrouwbare overheid. Die nieuwe overtuigingen lijken hem richting te geven, maar zijn emotionele problemen verdwijnen niet. Tijdens een bezoek aan Stanleys familie in Engeland nemen zijn frustratie en woede toe. Die richt hij vervolgens op onder meer klimaatbeleid en lhbtiq+-vlaggen.

Na een woede-uitbarsting vraagt Marcus de filmmaker om erkenning. Jansen antwoordt eenvoudig: ‘Ik hoor je.’ Volgens de bespreking schuilt daarin de kern van de ontroerende film: een man die zijn vader zoekt, maar vooral verlangt naar bevestiging en een plek van waaruit hij zichzelf kan begrijpen.