In Sjoerdsma's slepende begrotingsdebat ligt nu ook Pro onder vuur

In dit artikel:

De Eerste Kamer uit scherpe kritiek op de overeenkomst die minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, D66) twee weken geleden sloot met de linkse partij Pro om de begroting voor ontwikkelingssamenwerking toch door de Senaat te krijgen. Sjoerdsma beloofde 380 miljoen euro extra zodat Nederland dichter bij de bekende 0,7%-koppeling van het nationaal inkomen voor ontwikkelingshulp zou komen; Pro kondigde daarop steun aan. De begroting ligt dinsdag in de Eerste Kamer ter discussie.

Tegelijkertijd kwam de nu overeengekomen steun er nadat verregaande steun uit de Tweede Kamer eind maart alleen dankzij uiterst rechtse partijen was veiliggesteld — en nadat Sjoerdsma eerst steun introk voor een amendement over extra financiering voor UNRWA, maar die aanvullende steun later alsnog toezegde. De uiterst rechtse fracties trokken daarop hun steun in, wat het kabinet dwong naar links uit te wijken.

Senaatsspelers zijn ontevreden over de inhoud en de vorm van de deal. Kritieken: het extra bedrag is grotendeels tijdelijk en deels voorgeschoven uit 2031 (ongeveer 202 miljoen), waardoor het geen structurele herstel van de koppeling betekent; het geld geldt voor één jaar en is daardoor minder geschikt voor langlopende programma’s; en Pro zou harder hebben kunnen onderhandelen. Pro-senator Farah Karimi erkende dat de partij niet alles heeft gekregen. CDA-senator Madeleine van Toorenburg en SP-senator Bastiaan van Apeldoorn wezen op het schuiven met geld en de beperkte duur van de toezeggingen.

Ook speelt de twijfel over een zogenoemde ‘schaduwdeal’ binnen de coalitie: de VVD zou met de extra steun hebben ingestemd omdat zij toestemming kreeg een wetsvoorstel over het strafbaar stellen van het verheerlijken van terrorisme in de Tweede Kamer in te dienen — een wet die D66 eerder opzij had gezet. Ministers zeggen van een dergelijke afspraak niets te weten; de wet ligt wel bij justitieminister David van Weel.

Het extra geld is bestemd voor noodhulp, de bestrijding van ebola, opvang in de regio en wederopbouw in Syrië. De VVD suggereerde dat ook middelen naar buiten-EU ‘terugkeerhubs’ zouden gaan, maar Sjoerdsma benadrukte dat zulke centra niet vóór 2027 komen. Diverse ngo’s melden dat een tijdelijk, eenjarig bedrag hun mogelijkheden voor duurzame programma’s beperkt. Of het CDA de begroting steunt blijft onduidelijk; de uitkomst in de Eerste Kamer blijft daardoor fragiel.