In Rotterdam staan enorme silo's met noodvoorraad aan olie. Leidt het vrijgeven van noodolie tot rust op de markt?
In dit artikel:
Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) bracht vrijdagmiddag samen met energiebestuurders een bezoek aan opslagfaciliteiten van Vopak in de Rotterdamse haven, volledig in veiligheidskleding. De rondleiding ging langs grote witte cilindertanks die op het eerste gezicht gelijk lijken aan de verborgen silo’s waarin Nederland en andere landen hun strategische oliereserves bewaren. Exacte locaties van die noodvoorraden blijven om veiligheidsredenen geheim.
De aanleiding is de recente gezamenlijke beslissing van ruim dertig IEA-landen om strategische voorraden vrij te geven vanwege de onrust in en rond de Straat van Hormuz. Scheepvaartmijlpalen worden al weken ontweken en productiefaciliteiten staan stilliggen na Iraanse raket- en droneaanvallen, wat de wereldwijde olievoorziening krap maakt en de prijzen flink deed stijgen: dieselprijzen passeerden de €2,50 per liter en Brent-olie klom boven de $100 per vat. De IEA-leden zullen in de komende maanden gezamenlijk ongeveer 400 miljoen vaten op de markt brengen — de grootste vrijgave ooit — uit een totaal van zo’n 1,8 miljard vaten aan strategische voorraden. Voor de regio via de Straat van Hormuz ging dagelijks circa 20 miljoen vaten.
Nederland draagt 5,36 miljoen vaten bij. Van Veldhoven bepaalt in de komende dagen welke partijen in Nederland olie moeten leveren; dat kan via COVA (Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten), dat de nationale voorraden beheert, of via grote oliegebruikers en raffinaderijen die zelf ook verplichte reserves aanhouden. Ontvangers krijgen 90 dagen om hun toewijzing in te brengen; COVA zal de olie via aanbestedingen gefaseerd op de markt brengen om scherpe prijsschommelingen te vermijden. Van Veldhoven benadrukte dat afstemming binnen de EU nodig is: landen mogen zelf kiezen welk producttype (ruwe olie, diesel, benzine) zij op de markt zetten, en Europa moet bekijken waar de knelpunten zitten.
De rondleiding maakte ook duidelijk hoe enorm de fysieke infrastructuur is: tanks variëren van ongeveer 60 tot 100 miljoen liter, met pijpleidingen, steigers en isolatie; bovengrondse tanks en goedkopere ondergrondse opslag worden beide gebruikt. De kwaliteit van de opgeslagen olie blijft volgens Vopak stabiel; de voorraden worden periodiek getest en soms gemengd.
Ondanks de omvangrijke, gezamenlijke actie waarschuwen betrokkenen dat vrijgave geen garantie biedt voor lagere brandstofprijzen aan de pomp. De marktreactie hangt sterk af van of handelaren vooral worden gerustgesteld door een groter aanbod of juist blijven reageren op de geopolitieke onzekerheid rond de Straat van Hormuz. Eind van de bezoeksdag lag de Brent-prijs nog altijd boven de $100 per vat.