In 'Rehearsals for a Revolution' past het hele Iran van de afgelopen veertig jaar in één familie

In dit artikel:

In Rehearsals for a Revolution vertelt de Iraanse actrice en filmmaker Pegah Ahangarani de geschiedenis van ruim veertig jaar Iran aan de hand van haar familie en andere mensen die haar leven hebben beïnvloed. De film bestaat uit vijf hoofdstukken en put grotendeels uit het privéarchief van haar familie: super8-films, foto’s, brieven, cassettebandjes en heimelijk gemaakte videobeelden. Ahangarani werkte er zes jaar aan. De film won in Cannes de prijs voor beste documentaire en is de Britse inzending voor de Oscars.

Het verhaal begint bij de revolutie van 1979. Ahangarani’s vader, filmmaker Jamshid, filmt eerst het verzet tegen de sjah en vertrekt daarna als vrijwilliger naar het front wanneer in 1980 de oorlog met Irak uitbreekt. Zijn aanvankelijke bewondering voor ayatollah Khomeini maakt zichtbaar hoe groot de hoop en overtuiging in die periode waren. Diezelfde Khomeini laat vervolgens linkse bondgenoten en andere andersdenkenden uitschakelen. Ook Jamshids vriend Davood verdwijnt, een ervaring die het vertrouwen van haar vader in de revolutie aantast.

Ahangarani volgt daarnaast haar voormalige literatuurlerares en haar oom Rashid. Rashid verwelkomt in 1997 de verkiezing van president Mohammad Khatami, die vrijheid en rechtvaardigheid belooft. Twee jaar later neemt hij deel aan de studentenprotesten in Teheran. De opstand wordt hard neergeslagen; later opgedoken beelden tonen hoe studentenflats worden binnengevallen. Rashid wordt gearresteerd en gemarteld. Na zijn vrijlating verliest hij zijn geloof in een burgermaatschappij en pleegt hij zelfmoord. Zijn opgenomen woorden over de universiteit als een plek waar elk moment een nieuwe beweging kan ontstaan, krijgen in de film een profetische lading.

Ook de Groene Beweging van 2009 vormt een belangrijk keerpunt. Ahangarani filmde toen zelf demonstraties in Teheran, maar werd later opgepakt en zat in 2011 ruim twee weken vast in de Evin-gevangenis. Inmiddels woont ze in Londen; de persoonlijke film had ze in Iran niet kunnen maken.

Tijdens de montage moest ze het slot aanpassen. In januari 2026 werd tijdens nieuwe protesten, terwijl het internet was afgesloten, op demonstranten geschoten. Kort daarna brak oorlog uit en raakten de slachtoffers ondergesneeuwd door het internationale debat over de vraag of Iran dan wel de Verenigde Staten en Israël de agressor waren. Het geplande einde over ballingschap, heimwee en een ongeboren kind paste niet meer bij de werkelijkheid. Ahangarani laat daarom juist de verwarring zien.

De film gaat volgens haar niet over definitief mislukte revoluties. Het bewaren en delen van herinneringen is zelf een vorm van verzet, omdat familiearchieven een eerlijker verslag kunnen bieden dan een regime dat de geschiedenis herschrijft. Elke opstand kan bovendien een repetitie zijn voor een toekomstige dageraad.