In Noorwegen traint de Navo voor oorlog, maar niemand heeft het over Trump
In dit artikel:
In Noord-Noorwegen en deels Finland vindt van 9 tot 19 maart de grootschalige NAVO-oefening Cold Response 26 plaats, bedoeld als krachtige demonstratie van collectieve afschrikking en paraatheid. Deze editie is de grootste tot nu toe: ongeveer 32.000 militairen uit veertien NAVO-landen oefenen samen en tonen materieel zoals een Amerikaanse HIMARS-raketlanceerder, een Noorse Leopard-2 tank, een Duitse NH90-helikopter, een Frans pantservoertuig en Spaanse terreinwagens. Nederland is ook aanwezig, onder meer met het amfibische transportschip Johan de Witt; ook landen uit Zuid-Europa nemen nu deel, wat de veranderde interesse in het Noordpoolgebied onderstreept.
Hooggeplaatste Amerikaanse officieren — onder wie de generaals Daniel Shipley, Farrell Sullivan en Maura Hennigan — presenteerden het evenement aan internationale defensiejournalisten als een bewijs van gezamenlijk vermogen en verbintenis binnen de trans-Atlantische alliantie. Tegelijkertijd nam de pers veel vragen mee over de politieke spanningen rond Groenland en de kopzorgen die Amerikaanse politieke uitspraken hierover hebben veroorzaakt. De militaire leiding hield de discussie echter nadrukkelijk gescheiden van de oefening en beperkte speculatie: de focus moest op de operatie en samenwerking blijven.
Cold Response speelt bewust met realisme: de scenarioplanning gaat uit van een fictieve invalmacht waarmee Noorwegen al dertig dagen in oorlog zou zijn, waarna bondgenoten per zee en lucht versterkingen aanvoeren om de tegenstander terug te dringen. Militairen benadrukken dat dit soort oefeningen niet langer louter hypothetische trainingen zijn, maar worden gezien als ‘repetities’ voor mogelijke echte conflicten — een mentaliteitsverandering die voortvloeit uit de Russische oorlog in Oekraïne en een toename van wereldwijde brandhaarden. Volgens Noorse leidinggevenden stond de NAVO vroeger minder met de blik op het hoge noorden; die houding is inmiddels fundamenteel veranderd.
Een concrete organisatorische innovatie die tijdens Cold Response naar voren komt, is Arctic Sentry, een nieuw opgerichte ‘arctische wachtpost’ met commandovoering in Norfolk (VS). Arctic Sentry moet bestaande activiteiten in het Noordpoolgebied beter coördineren en de aandacht voor de regio centraliseren, zonder meteen een enorme fysieke opschaling te claimen. De proefperiode is aanvankelijk een jaar; verlenging hangt af van de toegevoegde waarde. Critici vragen zich af hoe groot het praktische verschil zal zijn, maar NAVO-functionarissen stellen dat coherentie en betere afstemming centraal staan.
De oefening raakt direct aan actuele veiligheidsdynamiek: bij een bezoek aan de zwaarbeveiligde luchtmachtbasis Evenes werden F-35’s opgestegen om Russische verkenningsvluchten met uitgeschakelde transponders te volgen. Zulke ontmoetingen vinden regelmatig plaats: van 2020 tot en met 2024 reageerden Noorse gevechtsvliegtuigen vanaf Evenes honderden keren op meldingen van Russische toestellen. De NAVO en Noorwegen benadrukken dat deze vluchten in veel gevallen niet het luchtruim schenden, maar vermoedelijk bedoeld zijn om inzicht te krijgen in bondgenootschappelijke activiteiten rond Cold Response.
Cold Response beperkt zich niet tot klassieke gevechtshandelingen. In Narvik werd een omvangrijke medische evacuatie-oefening gehouden, de grootste in meer dan twintig jaar, met gesimuleerde gewonden in een trein, verplaatsing naar ambulances en verdeling over regionale ziekenhuizen — inclusief een zorgvuldig uitgevoerd ceremoniëel onderdeel met een fictieve overledene. Nederlandse observatoren, onder wie de militaire-geneeskundige autoriteit Jelle Bos, prezen de Noorse totaalvisie: civiele en militaire instanties blijken goed op elkaar ingespeeld en vormen een integraal systeem voor zorg en logistiek in crises. Dat voorbeeld wekt belangstelling en jaloezie bij bondgenoten die hun eigen paraatheidsstructuren willen verbeteren.
In de publieke presentatie van de oefening bestaat altijd theater: materieel wordt gemonstreerd voor pers en mogelijke tegenstanders, terwijl kwetsbaarheden zelden getoond worden. Voorlichters houden interviews strak in de hand en grenzen aan discussies over gevoelige geopolitieke kwesties. Tegelijkertijd illustreert Cold Response de veranderde realiteit van de NAVO: nauwere integratie van plannen, bredere participatie van lidstaten en een hoger gevoel van urgentie over het noordelijke toneel, deels ingegeven door hedendaagse conflicten en strategische rivaliteit in en rond de Arctis.