In Lelystad breekt het cordon sanitaire rondom FVD

In dit artikel:

In Lelystad tekenen zich nieuwe politieke verhoudingen af die ook landelijk aandacht trekken. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart verloor de lokale VVD onder fractievoorzitter Marten Tilstra twee van haar vijf zetels. De grootste stijgers waren de lokaal gerichte partij JongLelystad (van vier naar zes zetels) en het Forum voor Democratie (FVD), dat groeide van twee naar vier zetels; ook de PVV kwam van drie naar vier zetels.

Achtergrond is een jarenlange poging om de stad breed te besturen: vier jaar geleden sloten bijna alle fracties een raadsakkoord waardoor een college namens veertien partijen zou functioneren. Dat eindigde in een diepe bestuurscrisis met wederzijdse aantijgingen, conflicten tussen college en ambtelijke top en het vertrek van drie wethouders — een proces dat ook de positie en het denken binnen de lokale VVD veranderde. Waar direct na de verkiezingen nog weer een breed akkoord werd nagestreefd, was de VVD daar na deze ervaringen minder toe geneigd.

Als gevolg sloot de VVD een samenwerkingsakkoord met FVD, PVV en de lokale partij Mooi Lelystad. Dat document is voorlopig geen meerderheidscoalitie: de vier partijen bezitten samen 14 van de 37 zetels, waardoor de kans groot is dat zij in de oppositie belanden en het akkoord als kader voor onderlinge samenwerking zullen gebruiken. VVD-fractievoorzitter Tilstra benadrukt dat de samenwerking constructief is en dat partijen op inhoud overeenstemming vinden, met name over lokale opvang- en migratievragen; in het akkoord staan expliciete afspraken zoals geen asielopvang in Lelystad en geen voorrang voor statushouders.

De stap is opmerkelijk omdat de VVD landelijk doorgaans samenwerking met FVD afwijst vanwege extremisme, antisemitisme en contacten van sommige kandidaten met extreemrechtse groepen. Die zorgen beperken vooralsnog FVD’s mogelijkheden om landelijke of brede bestuurlijke macht te verwerven; in Lelystad levert de partij vooral invloed op. Tegelijk staan er vragen over het doorbreken van het cordon sanitaire: als landelijke barrières op lokaal niveau loslaten, kan dat precedentwerking hebben. De lokale VVD zegt overleg te hebben gehad met het provinciebestuur over de keuze; partijen in Lelystad benadrukken dat het om lokale politieke afwegingen gaat, al zijn de nationale banden van PVV en FVD niet te negeren.