In in Stadskanaal gingen de ramen eruit: deskundigen over eigenrichting

In dit artikel:

In het Noorden van Nederland vonden onlangs twee gevallen van eigenrichting plaats: in Stadskanaal werden ruiten ingegooid bij een woning waarvan men dacht dat daar een moeder woonde die verdacht wordt van ernstige kindermishandeling; in Noardburgum probeerden dorpsbewoners een Syrische man aan te pakken omdat zij dachten dat hij een 16‑jarige had gestoken.

Socioloog Marieke Haan (RUG) benadrukt dat vigilantisme van alle tijden is en vaak voortkomt uit een gevoel van onrecht en machteloosheid; mensen grijpen zelf in om de orde te herstellen. Criminoloog Jasper van der Kemp (VU) zegt dat dit gedrag relatief zeldzaam is, maar vaker voorkomt in hechte gemeenschappen waar men gewend is zaken zelf te regelen. Een belangrijke aanjager is wantrouwen in politie of instanties: geruchten dat betrokkenen niet zijn aangehouden kunnen ertoe leiden dat omwonenden zelf actie ondernemen en soms de verkeerde persoon aanwijzen. Haan verwijst ook naar voorbeelden als burgercontroles bij de Duitse grens als parallel.

Juridisch gezien staat eigenrichting niet apart in het Wetboek van Strafrecht; de concrete handelingen — vernieling, mishandeling, bedreiging, stalking — zijn strafbaar. Strafrechtdeskundige Ronald Knegt licht toe dat rechters vooral naar de intentie kijken: wie alleen iets wil uitpraten kan op enige clementie rekenen, maar hoe ernstiger het feit, des te zwaarder de straf.