In hoeverre kon de Kamer het kabinet controleren tijdens corona? Daarover gaan de coronaverhoren van voormalig VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff en griffier Simone Roos

In dit artikel:

De parlementaire enquêtecommissie Corona onderzoekt deze week hoe de Tweede Kamer tijdens de pandemie haar controlerende en medewetgevende taak heeft uitgevoerd. Maandag worden voormalig VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff en oud-griffier Simone Roos verhoord. Later in de week komen ook Kamerleden Lisa Westerveld en Fleur Agema aan bod.

Toen Nederland in maart 2020 in lockdown ging, schrapte het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer vrijwel alle geplande debatten en werden stemmingen uitgesteld. Kamerleden bleven grotendeels thuis; in de plenaire zaal werd aanvankelijk alleen over corona gesproken. Om afstand te houden, namen aanwezige politici verspreid plaats en later droegen zij mondkapjes.

De enquêtecommissie wil van Dijkhoff weten hoe de leider van de grootste fractie de coronabesluitvorming van het kabinet-Rutte III heeft ervaren. Ministers als Mark Rutte, Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus bepaalden het beleid en domineerden de publieke communicatie, terwijl Kamerfracties volgens de commissie relatief weinig invloed leken te hebben. Dijkhoff zei eerder dat coalitiepartijen doorgaans door het kabinet werden bijgepraat en vooral konden controleren en adviseren. De crisis leidde volgens hem tot meer eensgezindheid en minder ruimte voor politiek. Hij had geregeld rechtstreeks contact met premier Rutte en gaf onder meer advies over de communicatie rond het gebruik van mondkapjes.

De Kamerorganisatie werd volgens eerdere verhoren in de eerste weken overvallen door de pandemie. Er was wel een crisisplan, maar dat was gericht op fysieke dreigingen en niet op een besmettelijke ziekte. Oud-Kamervoorzitter Khadija Arib verklaarde dat er grote druk was om de Kamer helemaal niet te laten vergaderen.

Roos was van 2018 tot 2022 griffier en leidde de ambtelijke organisatie die de Kamer ondersteunde. Zij adviseerde tijdens de pandemie over procedurele en staatsrechtelijke kwesties. Haar verhoor vindt plaats tegen de achtergrond van haar latere conflict met Arib en haar vertrek uit de ambtelijke top, nadat zij de werksfeer in de Kamer als onveilig en verziekt had ervaren.