In het Zuid-Libanese Tyrus wacht een kleine groep christenen op wat er komen gaat

In dit artikel:

Mounir Samuel reisde eind december 2025 terug naar Tyrus (Sour), de oude Fenicische havenstad in Zuid-Libanon, om te zien hoe het culturele erfgoed en de achtergebleven christelijke gemeenschap de langdurige bombardementen door Israël doorstaan. Eerdere bezoeken in 2023 geven hem vergelijkingsmateriaal: toen was de sfeer aangenaam ondanks de dreiging; nu tekent hij een stad tussen religieuze diversiteit, wederopbouw en verwoesting.

Waar en wie
- Tyrus ligt op ongeveer 20 km van de Israëlische grens, in een gebied dat door Hezbollah wordt gecontroleerd. Gele Hezbollah-vlaggen, portretten van martelaren en politieke propaganda domineren het straatbeeld. Tegelijk is er een kleinschalige maar diepgewortelde christelijke wijk met zeven eeuwenoude kerken en actieve Grieks-orthodoxe, Grieks-katholieke en Maronitische gemeenschappen.
- Lokale gesprekspartners in het verhaal zijn onder anderen Amanda Raffoul (beheerder van een boetiekhotel), de architect David Andos (Grieks-orthodox, overweegt te emigreren) en diverse vissers en handelaars. Ook spelen internationale actoren mee: Hezbollah, Iran (als bouwer/financier in sjiitische wijken), Israël (aanvaller), Unifil/VS (vluchtwegen en monitoring) en het Vaticaan (diplomatieke steun en hulp).

Wat Samuel zag
- Materieel erfgoed: het Romeinse hippodroom uit de tweede eeuw blijkt grotendeels intact en onbemand, ondanks dat gebouwen ernaast zwaar beschadigd zijn. De nabijgelegen necropolis en duizenden jaren oud archeologisch erfgoed liggen op korte afstand van recente inslagen en trillende zuilen, wat potentiële structurele schade en instabiliteit veroorzaakt.
- Vernietiging en armoede: sjiitische torenflats, civiele infrastructuur en christelijke gebouwen zijn getroffen door luchtaanvallen en artillerievuur; ook olijfbomen en boerderijen zijn verwoest. In vluchtelingenkampen is de humanitaire nood schrijnend; kinderen leven al generaties als statelozen.
- Socioculturele veerkracht: in het christelijke kwartier probeert men tradities en openbare rituelen in stand te houden—kerstmarkten, kerkklokken en gebeden blijven klinken—hoewel veel winkels en huizen dichtgetimmerd of verlaten zijn. Sommigen weigeren te vertrekken; anderen zoeken werk in het buitenland.

Waarom het conflict dreigt te leiden tot annexatie en culturele erosie
- Volgens lokale bewoners en geïnterviewden is er een strategie om bevolking en banden met het land te verbreken: door herhaalde aanvallen raken mensen gedemoraliseerd en vertrekken ze, wat annexatie van Zuid-Libanon makkelijker zou maken. Israël voert bombardementen en een grondoffensief; in maart werd een tweede front geopend. Over de mogelijke intentie om Zuid-Libanon bij Israël in te lijven wordt door velen gesproken.
- Regionale machtslijnen: Iran heeft decennialang in sjiitische wijken geïnvesteerd en zo invloed opgebouwd via Hezbollah. Sancties en recente aanvallen verzwakken die aanvoerroutes, maar de wederopbouw door Iran droeg eerder bij aan een verharding van de tegenstellingen. De VS beperken doelstellingen, bijvoorbeeld door Rafik Hariri Airport niet te laten aanvallen om uitwijkroutes open te houden.

Humanitaire en juridische implicaties
- Vluchtelingen en slachtoffers: naar schatting zijn al ongeveer een miljoen burgers op de vlucht. Sinds 7 oktober 2023 zouden circa 6.500 mensen in Libanon zijn gedood (voornamelijk burgers); recente VN-cijfers uit een vroeg voorjaar-meting tonen honderden tot duizenden slachtoffers in de nieuwste escalatiefase (in één telling werden 1.268 doden en 3.500 gewonden genoemd, met snelle stijging).
- Beschuldigingen van schendingen van oorlogsrecht: organisaties als Amnesty en Human Rights Watch rapporteren onder meer mogelijk gebruik van witte fosfor en frequente schendingen van staakt-het-vurenafspraken. VN-blauwhelmen en hulpverleners zijn zelf doelwit geworden; Unifil-activiteiten worden verminderd door bezuinigingen en veiligheidsoverwegingen.

Cultureel erfgoed en plundering
- Archeologische vondsten blijven in het water en langs de kust opduiken; markten en informele handelaren bieden objecten te koop aan. Lokale bewoners melden dat de regering geen middelen heeft voor systematisch onderzoek of bescherming, en dat sommige vondsten via onduidelijke kanalen in privédepots belanden. Samuel ziet tegelijkertijd intact gebleven monumenten (zoals het hippodroom) en aanwijzingen van recente schade door bombardementen en schokgolven.

Internationale en religieuze reacties
- Het Vaticaan en paus Leo XIV vormen een van de weinige internationale stemmen die actief aandringen op bescherming van christenen en blijven diplomatiek actief. Een delegatie onder aartsbisschop Paolo Borgio bracht humanitaire hulp en symbolische steun; deze interventies versterken het verzet van christelijke gemeenschappen om te blijven.
- Lokale religieuze leiders en burgers roepen op tot standhouden; sommigen zien hun grond als heilig en onvervreemdbaar. Amanda Raffoul zegt expliciet dat ze wil blijven en bidden, maar ook dat ze bang is en "vrees dat het einde der tijden is gekomen."

Sfeer en perspectief
- Samuel schetst een stad van contrasten: toeristisch vergeten archeologisch erfgoed naast recent puin, religieuze rituelen die doorgaan temidden van sirenes, en mensen die zowel veerkracht als moedeloosheid tonen. Er is een gevoel van schulden en verlatenheid richting internationale gemeenschap: veel bewoners ervaren een wereld die zwijgt terwijl hun dagelijkse bestaan, cultuur en geschiedenis onder vuur liggen.
- De toekomst is onzeker: annexatie-angst, economische verwoesting, afgenomen internationale betrokkenheid en naderende vermindering van VN-missies maken de situatie precair. Tegelijk bestaan kleine lokale initiatieven (kerstmarkt, restauratiepogingen, humanitaire hulp van Kerk en NGO’s) die tijdelijk verlichting bieden maar de structurele dreiging niet wegnemen.

Kernbeeld: Tyrus toont de spanning tussen millenniaoude continuïteit en acute kwetsbaarheid. Erfgoed en geloofslevens blijven zichtbaar, maar de oorlogsmachine en politieke belangen bedreigen zowel de fysieke resten van een beroemde oude stad als het voortbestaan van haar levende gemeenschappen.