In het machtsspel van de zorg raakt de patiënt uit beeld

In dit artikel:

De Nederlandse zorg wordt steeds sterker geconcentreerd doordat zorgaanbieders fuseren, zorgketens uitbreiden en investeerders aanbieders opkopen. Ook zorgverzekeraars zijn uitgegroeid tot grote machtsblokken. Daardoor dreigt de patiënt tussen machtige aanbieders en verzekeraars in klem te raken.

Hoewel patiënten formeel uit meerdere zorgaanbieders kunnen kiezen, is die keuze in de praktijk vaak beperkt door wachtlijsten, personeelstekorten, regionale verschillen en een klein aantal aanbieders van specialistische zorg. Meerdere locaties kunnen bovendien tot dezelfde keten behoren, waardoor de schijn van concurrentie ontstaat zonder dat er werkelijk verschillende zelfstandige aanbieders zijn. Verzekeringspolissen kunnen patiënten daarnaast financieel sturen naar gecontracteerde zorg.

Schaalvergroting en investeringen kunnen efficiëntie, professionalisering en innovatie bevorderen, maar vergroten ook de onderhandelingsmacht van zorgaanbieders en verzekeraars. Dat kan leiden tot hogere premies, hogere eigen kosten, minder zorgaanbod, langere wachttijden of een kleinere keuzevrijheid. Volgens de analyse moeten fusies, overnames en contracten daarom niet alleen op financiële efficiëntie worden beoordeeld, maar ook op toegankelijkheid, kwaliteit, betaalbaarheid en daadwerkelijke concurrentie. Daarvoor is sterkere tegenmacht namens patiënten nodig.