In het „dodelijk gewonde" Ceuta zijn migranten niets anders dan indringers

In dit artikel:

Na een plotselinge terugtrekking van de Marokkaanse grenspolitie bereikten op 30 en 31 juli naar schatting 80.000 migranten de Spaanse enclave Ceuta. De meesten werden binnen 48 uur teruggestuurd of keerden vrijwillig terug naar Marokko, maar anderhalve maand later verblijven nog altijd zo’n 10.000 tot 15.000 mensen in Ceuta. Op een bevolking van ongeveer 85.000 inwoners legt dat grote druk op de stad.

De opvangcapaciteit schiet ernstig tekort. Voor slechts 4300 mensen is tijdelijk onderdak geregeld, waardoor duizenden migranten op straat of op stranden leven. Op Playa del Trampolín, de grootste geïmproviseerde nederzetting, staan zelfgebouwde hutten van riet, hout, plastic, karton en afval. Veel bewoners slapen op matrassen die ze bij het grofvuil vinden. Er zijn inmiddels douches, maar de toiletten zijn te schaars en vuil. De kou ’s nachts, slechte hygiëne en spanningen tussen bewoners leiden regelmatig tot vechtpartijen.

Migranten zeggen bovendien dat zij bang zijn om het strand te verlaten. Volgens hen worden mensen door de politie opgepakt en zonder formeel uitzettingsbevel over de grens gezet. Ook zijn er tientallen klachten over mishandeling door Marokkaanse militairen en andere veiligheidstroepen die na de instroom massaal naar Ceuta werden gestuurd. Bewoners melden dat zij tijdens patrouilles of terwijl ze sliepen zijn geslagen. Hulporganisaties hebben ongeveer honderd klachten geregistreerd; de Spaanse justitie onderzoekt daarnaast meldingen over mishandeling van minderjarigen in opvangcentra.

De medische hulp is beperkt. Vrijwilligers van Mission Lifeline helpen migranten onder meer om hun familie te bellen en proberen medische zorg te organiseren. Het Rode Kruis is dagelijks slechts enkele uren aanwezig. Volgens vrijwilligers worden ambulances soms niet gestuurd, ook niet bij ernstige hoofdwonden. In een opvangcentrum overleed eerder een zeventienjarige jongen met diabetes. De Spaanse minister van Volksgezondheid, Mónica García, benadrukt dat niet migranten zelf ziekten veroorzaken, maar dat vooral de ongezonde leefomstandigheden gezondheidsrisico’s opleveren.

De situatie heeft in Spanje geleid tot een politiek conflict. De conservatieve Partido Popular (PP) en de extreemrechtse Vox willen alle migranten die eind juli arriveerden zo snel mogelijk naar Marokko terugsturen en verzetten zich tegen extra noodopvang. Zij noemen de migranten vaak ‘indringers’ en stellen dat zij de veiligheid en volksgezondheid bedreigen. De linkse regering van premier Pedro Sánchez wil juist snel meer opvang creëren, zowel om humanitaire redenen als om de overlast voor de inwoners van Ceuta te beperken.

Massale uitzetting is juridisch niet eenvoudig: iedere zaak moet individueel worden beoordeeld. Voor minderjarigen gelden extra waarborgen. Het Spaanse hooggerechtshof veroordeelde in 2024 al twee bewindslieden wegens de illegale uitzetting van 55 Marokkaanse minderjarigen uit Ceuta. Toch blokkeert de lokale PP-president Juan Jesús Vivas veel voorstellen van de nationale regering. Zo wordt een plan om 500 meisjes die op straat leven naar het Spaanse vasteland over te brengen al weken tegengehouden, hoewel er meerdere meldingen van verkrachting zijn.

Veel inwoners steunen Vivas en zijn harde opstelling. In het centrum hangen posters met steun aan de veiligheidstroepen en de oproep dat de ‘indringers’ moeten vertrekken. Tegelijkertijd protesteren sommige bewoners tegen de omstandigheden. Brandweerman Emilio Muñoz bootste op een plein de kampementen na om aandacht te vragen voor de onveiligheid en de overlast rond zijn woning.

Na langdurige juridische strijd kan uiteindelijk een opvanglocatie in de haven voor 1800 mensen worden geopend. Hulpverleners noemen dat een verbetering, maar duizenden migranten blijven voorlopig op het strand. Overplaatsing naar het Spaanse vasteland is politiek gevoelig en wordt door Europa en de Spaanse regering niet gesteund. De negentienjarige Saad besluit daarom na 48 dagen op straat terug te keren naar Marokko; anderen blijven wachten op een plek in de opvang.