In Egypte is voetbal véél meer dan sport: het is de ultieme politieke bliksemafleider
In dit artikel:
Vandaag staat België tegenover Egypte op het WK, maar achter het elftal gaat een lange geschiedenis schuil waarin voetbal fungeert als strijdmiddel, bindmiddel en politieke instrument. In Egypte is de bal al millennia aanwezig in spelvormen, maar het moderne voetbal kwam eind 19e eeuw met Britse soldaten—niet alleen als ontspanning, maar ook als een middel om koloniale superioriteit te tonen. Dat miste zijn uitwerking: Egyptenaren namen de sport snel over en clubs als Al-Ahly ("De Nationale") en Al-Masry werden vroege symbolen van verzet en nationaal zelfbewustzijn.
Na de onafhankelijkheid veranderde de functie van het stadion. Waar voetbal eerst tegen de machthebbers gericht was, werd het vanaf het einde van de 20e eeuw door regimes ingezet om de aandacht van economische en politieke problemen af te leiden. Onder president Hosni Moebarak investeerde de staat zwaar in het nationale elftal—de Farao's—en in competitie-structuren, waardoor sportwinst dienstdeed als politiek valuta: successen op het veld maskeerden corruptie, inflatie en werkloosheid.
Tegelijkertijd ontwikkelde zich in de tribunes een radicale subcultuur. Ultras-groepen, met name Ultras Ahlawy van Al Ahly, waren gewend aan confrontaties met politie en bouwden organisatorische vaardigheden en vechttechnieken op die tijdens de revolutie van 2011 cruciaal bleken. Toen massale protesten uitbraken op het Tahrirplein, stonden zij in de frontlinie: ze organiseerden mensenmassa’s, vormden menselijke schilden en wisten traangas en chargeers het hoofd te bieden. Het stadionlied werd daar even de soundtrack van het straatprotest. Na achttien dagen trad Moebarak af.
De jaren na de revolutie brachten geen bevrijding van de politieke instrumentaliseringsdrang. Onder president Al-Sisi is sport nog steeds streng gecontroleerd; het regime gebruikt voetbal als thermometer van maatschappelijke stemming en als afleidingsmanoeuvre tijdens een diepe economische crisis. Egypte kampt met zware inflatie (jaar-op-jaar rond 13–15%) en toenemende armoede; sportoverwinningen bieden massale, tijdelijke verlichting van die zorg.
Ook persoonlijkheden spelen een rol: Mohamed Salah is uitgegroeid tot een nationaal icoon en internationaal een positief symbool voor veel moslims. Zijn status creëert hoop en sociale cohesie in een land waar voetbal vaak de enige universele beleving is — van straatverkoper tot ingenieur zit iedereen rond hetzelfde scherm tijdens belangrijke duels.
Als de Rode Duivels vandaag aantreden, staat tegenover hen geen alleen voetballend elftal maar een representatie van Egyptes historisch geladen relatie met voetbal: een mix van trots, trauma, overlevingsdrang en politiek belang.