In eerste jaar van zijn tweede termijn was Trump zijn ontketende zelf
In dit artikel:
Een jaar na zijn inauguratie voor een tweede termijn heeft Donald Trump zijn presidentiële macht sterk uitgebreid en ongeremd ingezet, zowel binnen de Verenigde Staten als internationaal. Nationaal voerde zijn regering omvangrijke herstructureringen door: duizenden federale ambtenaren werden ontslagen, diversiteitsbeleid afgeschaft en grote delen van het overheidsapparaat leken op die manier te zijn uitgekleed. Trump richtte zich op strenge migratiecontroles, sloot de zuidgrens en verlegde het optreden naar ongedocumenteerden in het binnenland, en zette federale politiediensten en de Nationale Garde in tegen steden met Democratisch bestuur. Toen een ICE-agent een vrouw doodschoot, trad Trump publiekelijk in diens verdediging.
Op internationaal niveau heeft Trump de traditionele rol van de VS ondermijnd door ontwikkelingshulp bijna stop te zetten, uit meerdere verdragen en organisaties te stappen en bondgenoten te confronteren met handelsconflicten en politieke druk. Zijn buitenlands beleid draait om machtspolitiek en invloedssferen: hij profileert de VS als dominante actor in het westelijk halfrond en zoekt bilaterale oplossingen of pressiemiddelen eerder dan multilaterale samenwerking. Daarmee veroorzaakte hij spanningen met Europa — niet in de laatste plaats vanwege plannen rond Groenland — en verminderde steun voor Oekraïne, terwijl hij zich tegelijk als bemiddelaar in enkele conflicten opwierp. Het meest zichtbare succes was een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas; in Oekraïne bleven doorbraakpogingen uit.
Trumps hernieuwde macht vloeit deels voort uit de gunstige politieke context: een ruime overwinning in 2024, Republikeinse meerderheden in beide Kamers van het Congres en een conservatief ingestelde meerderheid in het Hooggerechtshof die ruimte laat voor expansie van uitvoerende macht. Hij heeft geleerd van zijn eerste termijn en zich omringd met loyale, vaak ultraconservatieve adviseurs die zijn agenda systematisch uitvoeren en juridisch beter onderbouwen. Project 2025 fungeerde als blauwdruk; activisten stellen dat een groot deel van die plannen al is doorgevoerd.
Het resultaat is een president die zijn ambt effectiever en minder terughoudend uitoefent dan voorheen: hij zet instellingen onder druk (universiteiten, media), betrekt justitie in politiek getinte tegenstellingen en schuift grenzen op in binnen- en buitenlandse politiek. Toch zijn er grenzen: Trumps eigen ambities voor een derde termijn botsen op de grondwet en op politieke realiteiten zoals de tussentijdse verkiezingen later dit jaar, die de huidige Republikeinse dominantie kunnen aantasten. Kortom: Trump is dezelfde figuur van tevoren, maar nu met meer instrumenten, een afgestemde ploeg en grotere bereidheid om institutionele conventies te negeren — met verstrekkende gevolgen voor binnenlandse vrijheden en internationale verhoudingen.